nance, pressaient de plaire à leur curé dont ils il demandait l'assistance d'autres personsatisfaisaient tous les désirs dès qu'ils les nages habiles en paléographie : c'est ainsi soupçonnaient. qu'en peu d'années il est parvenu à lire Kalbersch a toujours mené une vie très- et à analyser un nombre immense de active et chercha constamment à s'occuper titres, à déchiffrer ceux qui d'abord de choses utiles. Les heures que l'accom- avaient paru illisibles et à réunir un vériplissement de ses devoirs pastoraux lui table trésor de connaissances historiques laissait libres il les employait à des études et de statistique ancienne sur notre pays; sérieuses ; et on ne le vit que très rare- témoin entr'autres les extraits qu'il a livrés ment se promener dans son vaste jardin dans le programme du progymnase de Dieou dans le grand vignoble que lui-même kirch, en 1842 et 1843. il avait fait planter. Presque jamais non En 1847 la Société archéologique de plus on le rencontrait hors de chez lui ou Luxembourg l'avait admis au nombre de en visite chez ses confrères ou chez des amis. ses correspondants; et quelque temps Il n'allait chez les curés du voisinage que après il fit à ce corps savant l'offre de lorsque des devoirs d'amitié, de conve- lui communiquer des données aussi impor d'état ou de condoléance l’y ap- tantes que nombreuses sur la statistique pelaient. Cette manière de vivre lui ren- religieuse du Luxembourg, à condition dit possible d'être constamment à son poste qu'un de ses membres effectifs vînt sous ses et de conserver le temps nécessaire pour yeux en prendre copie à Erpeldange : il s'adonner à ses occupations favorites, dont avait apparemment posé cette restriction l'étude de l'antiquité formait la principale. inacceptable à ses communications, dans Si nous disons de l'antiquité, nous dé- l'idée préconçue qu’à Luxembourg on colsignons celle de l'ère chrétienne; car pour lectionnait trop tandis qu'on publiait trop ce qui pouvait concerner l'âge du paga- peu; que partant les trésors qu'on y amasnisme il y était non seulement indifférent sait couraient un trop grand risque en cas mais il avait pour lui une certaine répul- d'incendie !!! sion à cause, disait-il, de la nudité des En 1854 enfin il publia son æuvre cafigures qu'il représente; parce qu'appa- pitale en 2 vol. in 8°. Cet ouvrage, un ramment il croyait que cette nudité pour- peu prolixe et parfois trivial pour son surait devenir nuisible aux meurs, et qu'il jet, a pour titre: Gebrauch und Miszaura été convaincu que pour ce motif cette brauch geisticher Getrencke. Il forme une étude ne pourrait présenter aucun intérêt collection intéressante d'actes et de faits pour l'histoire du pays. Il n'étudiait dès destinés à prouver ce que l'abus de l'eaulors que les faits et gestes des chrétiens de-vie offre de pernicieux. des siècles passés, admirant leurs actes Tous ces travaux avaient peu à peu miet leur sagesse et se cramponnant pour né la santé de Kalbersch qui finit par sucainsi dire à toutes les données qui pou- comber le 11 novembre 1858, à l'âge de vaient concerner les relations, les institu- 65 ans, dont il en avait passé 31 comme tions, les expériences et les idées de nos curé à Erpeldange. ancêtres. Il s'enterrait souvent en quel- Il laissa une petite collection de monque sorte et pendant des jours entiers sous naies anciennes, des sermons et vingt des paperasses et des parchemins. Les ar- cahiers d'extraits divers et de notes sur chives du château d'Erpeldange, de même des affaires ecclésiastiques et sur l'histoire que les documents anciens qu'on lui com- nationale ancienne ou du moyen-âge. Son muniquait de Diekirch, de Brandenbourg, testament renferme sur le sort de ces made Luxembourg, etc., il les étudiait nuscrits une clause que nous nous croyons comme s'il voulait les dévorer; et pour un devoir de transcrire: «Meine Predigceux qu'il ne parvenait pas à déchiffrer (ten und andere Scbriften desselben mo(etc. « ralischen Inhalts schenke ich der Pfarr- voir de transcrire ici un long extrait des « kirche von Erpeldingen zum beliebigen dites Lettres : << Gebrauche meiner Herren Amtsnachfol- <<Carolus divina favente clementia electus « ger. Auch meine anderen geschichtlichen « Romanorum Imperator semper Augustus « Manuscripte, gesammelt aus kirchlichen « ac rex Germaniæ, Castellæ , Arragonæ , « und herrschaftlichen Urkunden, schenke etc.... «« ich derselben Pfarrkirche von Erpel- « Honorabili nostro et Imperii sacri <dingen. Zugleich schenke ich ihr ein Ka- « fideli dilecto Johanni Keck de Treveri, «pital von achtzig Franken , zu bezahlen (artium et Juris civilis Doctori ac sacri « aus meinen Møbeln hier zu Erpeldingen, « Laterane nsis palatii Aulæque nostræ Im«damit sie diesen Schriften einen Raum (perialis Consistorii, comiti palatino gra« im Pfarrhause vergonne und dieselben (tiam nostram Cæsaream et omne bonum « versorge. Soll ein Geistlicher des Landes, «....... Quin itaque tu ad insignem « als ernster Freund und Forscher der « generis et familiæ tuæ seriem litterarum «Geschichte des christlichen Mittelalters, « quoque decus et ornamentum addideris, << vorstehende Papiere benutzen oder ver- « teque per ingenuas liberoque dignas << offentlichen wollen, so darf der Herr « homine semper artes excolueris unde « Pastor von Erpeldingen, auf Empfehlung « summam eloquentiam, summam erudi« und mit Urlaub der hohen geistlichen « tionem consecutus videaris, digna no« Obrigkeit unseres Landes, diesem Ge- << bis visa res est ut et earum rerum <schichtsfreunde meine geschichtlichen Pa- « tandem ratio habeatur quæ tu familiaque « piere, ein Heft oder Band nach dem «tua promptius alacriusque Romano Im<< anderen und zwar bei Zurückerstattung «perio serviat et ceteri exemplo tuo pre« des vorigen mittheilen. » « mium aliquod fidei et eruditionis expec «« tent. Quod felix igitur fortunatumque D'après la notice biographique du Prof* ENGLING; dans: Public. de la Soc. arch. T. XIV. p. VI. 8999. (< tibi sit ac tuis. Sponte nostra « propriaque animi deliberatione, certa KAUDER, Henri; v. GADERIUS, Henri. « scientia, sanoque.... principum, comiKECK, Jean, dit aussi Hardy ou Le- « tum, Baronum, procerum ac aliorum Hardy, et, en latinisant suivant la mode ( nostrorum et imperii sacri fidelium dide cette époque, Audaculus, est né à « lectorum accedente consilio et de nostra Trèves. Il suivit son parent Balthasar « Cesareæ potestatis plenitudine te prenoMerckly, de Waltkirch, vice-chancelier ( minatum Johannem sacri lateranensis de l'Empire lorsque celui-ci fut nommé « Palatië Aulæque nostræ Cesaræ et impeévêque de Constance. Il fit dans cette (rialis Consistorii Comitem fecimus , creaville des études très-brillantes et y reçut « vimus, ereximus et comitatus palatini le bonnet de Docteur dans l'un et l'autre « titulo clementer insignavimus prout tenore droits. De retour à Trèves il se fit admettre « præsentium facimus, creamus, erigimus, d'abord au barreau; puis ayant obtenu « attollimus et insignimus, ac aliorum coune chaire à l'Université de la même ville ( mitum Palatinorum numero et consortio il s'acquit bientôt une si grande réputation (gratanter aggregamus et adscribimus, de savoir, que par Patentes datées de Bo- << Decernentes et hoc Imperiali statuentes logne le 20 février 1530, Charles-Quint << edicto quod ex nunc in antea omnibus crut devoir le créer Comte du Palais de « et singulis privilegiis, gratiis, juribus, Latran et lui conférer des pouvoirs hono- «immunitatibus, honoribus, exemptionirifiques très-étendus pour cette époque, « bus et libertatibus uti, frui et gaudere mais dont l'énumération peut paraître ri- << possis, ac debeas quibus ceteri sacri dicule de nos jours. En effet, pour prouver « lateranensis palatii Comites hactenis notre assertion nous nous croyons en de- « freti sunt, seu quolibet potiuntur con<< suetudine vel de jure, dantes et conce- « fideliter retinebunt, ac omnia alia et « dentes tibi præfato Johanni amplam « singula recte, juste et pure facient quæ ( autoritatem et facultatem qua possis et « ad dicta officia quolibet pertinebunt conu« valeas per totum Romanum Imperium et « suetudine vel de jure qq. hmos notarii « ubique terrarum facere et creare Notarios, « publici seu tabelliones et iudices ordina« Tabelliones et Judices ordinarios, ac ( rii per te creandi possint et valeant per « universis personis quæ fide dignæ et ido- « totum Romanorum Imperium et ubi libet I nee sunt, super quo conscientiam tuam « terrarum facere, scribere et publicare « oneramus, Notariatus seu Tabellionatus et << contractus, Judiciorum acta, instrumenta (Judicatus ordinarii officium concedere et « et ultimas voluntates, decreta et aucto« dare et eos ac eorum quemlibet per pen- << ritates interponere in quibuscunque con« nam et calamarium prout moris est de præ- « tractibus requirentibus illa vel illas, ac « dictis investire dum modo tamen ab ipsis « omnia alia facere, publicare et exercere, ( notariis publicis seu tabellionibus et judici- « quæ ad dictum officium publici notarii « bus ordinariis perte ut premittitur creandis « seu tabellionis et Judicis ordinarii per(< et eorun quolibet vice et nomine nostro << tinere et sceptare noscuntur, Decernen( et sacri Romani Imperii et pro ipso Ro- « tes et omnibus Instrumentis et scripturis « mano imperio debitum fidelitatis recipias « per hujusmodi tabelliones, notarios pu« corporale et proprium juramentum in «blicos sive Judices ordinarios fiendis, « hunc modum videlicet quod erunt nobis « plena fides ac veritas adhibeatur, consti( et sacro Romano Imperio et omnibus << tutionibus ordinationibus statutis vel aliis « successoribus nostris Romanorum Impe- << in contrarium facientibus non obstantibus « ratoribus et regibus legitime intrantibus « quibuscunque. « fideles, necunque erunt in consilio ubi « Insuper eadem autoritate prædicta ex ( nostrum periculum tractetur sed bonum « certa scientia motuque simili tibi conce( et salutem nostram defendent fideliter <dimus et largimur quod possis et valeas « et promovebunt, damna nostra pro sua « Naturales, „Bastardos, Spurios , Man« possibilitate vetabunt et avertent, præte- << seres, Nothos, Incestuosos copulatiæ vel « rea instrumenta tam publica quam pri- «disjunctiæ et quoscumque alios ex illicito << vata, ultimas voluntates, codicillos, tes- « et damnato coitu procreatos viventibus « tamenta quæcumque Judiciorum acta et « vel mortuis eorum parentibus legitimari, « omnia alia et singula qui illis et cuili- « ILLUSTRIUM TAMEN PRINCIPUM, COMITUM, « bet ipsorum ex debito dictorum officio- « BARONUMQUE FILIIS DUNTAXAT EXCEPTIS, « rum facienda occurrerint vel scribenda, « et eos ad omnia Jura legitima restituere «juste, pure, fideliter, omni simulatione, « et reducere , omnemquæ genituræ maculam « machinatione, falsitate et dolo remotis «penitus abolere, ipsos restituendo et no« scribent, legent, facient atque dictabunt, <bilitando ad omnia et singula Jura suc( non attendendo odium, pecuniam vel mu- ( cessionum et hæreditatum bonorum pa« nera aut alias passiones vel favores; (ternorum et matrimonialium et ... << scripturas quoque quas debebunt in pu- «feudalium et emphioticorum et generis « blicam formam redigere in membranis << cujuscumque alterius ...... etiam ab « mundis aut papyris non tamen abrassis, « intestato cognatorum, agnatorum et ad « fideliter secundum terrarum consuetudi- «honores, dignitates ac singulos actus (nem conscribent, legent, facient atque « legitimos ac si essent de legitimo matri« dictabunt, causasque hospitalium et mise- <monio procreati objectione prolis illicite « rabilium personarum , necnon pontes et « penitus quiescente. Et quod ipsorum << stratas publicas pro viribus promovebunt, « legitimatio facta ut supra pro legitime << sententiasque et dicta testium donec pu- ( facta maxime teneatur et habeatur ac si « blicata fuerint et approbata, sub secreto « foret cum omnibus solemnitatibus Juris « quarum defectus specialiter auctoritate « supradicto auctoritate nostra cesarea et « Imperiali suppleri volumus et intendi- « scientia, Licentiam, libertatem et facul« mus dummodo legitimationes hujusmodi «tatem plenam damus, concedimus et gra* per te fiende non prejudicient filiis legi- « tiose elargimur ut ipse in artibus et «« timis et heredibus naturalibus ex ipsis «utroque Jure duos doctores, item duos « filiis masculis legitimis legitime masculine « poëtas laureatos, duos baccalaureos et a descendentibus, non obstantibus in pre- « duos licentiatos in omni facultate et duos « dictis aliquibus legibus cavetur quod na- « theologie et metaphisice magistros vel « turales, Bastardi, spurii, Manseres, « doctores singuli anno creare, promovere, << nothi, incestuosi copulative aut disjunctive «ordinare, constituere et facere possis et « vel alii quicunque de illicito coïtu pro- « valeas, adhibitis tum in cujuslibet doctoris « creati aut procreandi non possint vel « creatione doctoribus eximiis de profes« debeant legitimari sine consensu ac vo- << sione creandi ad minus tribus qui una « luntate filiorum naturalium et legitimorum, « pariter doctorandos hujusmodi pro rigo« ac aliis quibuscunque legibus, juribus, « rem examinis dignos sufficientes repe( constitutionibus sive consuetudinibus pre- «rieritis et comprobaveritis ipsis de more « senti nostro indulto et concessioni quovis « consuetudine et ceremoniis in generalibus ( modo contravenientibus et maxime infra « studiis desuper observari solitis consueta << scriptis , videlicet etc. etc....... « ornamenta et insignia doctoralia, sive << cum similibus, nec non statutis tam factis <<sertum laureum sive baccalauream sive « quam faciendis, quibus omnibus et sin- « in eadem facultate licentiam sive magis« gulis motu proprio ex certa scientia ac «terium autoritate postra prædicta .... « de plenitudine nostræ potestatis mqtu «et conferatis, ita quod illi per vos doc« huic nostro indulto contraveniant, vel « torati sire serta ..... baccalaureati aut « quovis modo contravenire vel obstare « licentia vel magisterio donati fuerint in « possint pro hac vice derogamus et dero- ( omnibus civitatibus locis et terris sacri « gatum est. Sintque ipsi per te legitimati «Romani Imperii et ubique terrarum libere «de familia agnatione et casata eorum pa «debeant et possint inter omnes actus doc(< rentum arma et insignia eorum portare « torales legendi , docendi , interpretandi «possint , et valeant, efficianturque nobiles « et glosandi ac cæteros et quosque actus « si parentes eorum nobiles fuerint pos- « lauree, pätice, baccalaureatus, licentia, << siatque ac debeant omnibus actibus publi- <ac magistratus facere et exercere, om<cis et privatis officiis, juribus, honoribus « nibusque et singulis gaudere et uti pri« et dignitatibus quibuscunque ex nunc in <<vilegiis, prerogativis ex exemptionibus « antea uti , frui et gaudere, et ab aliis « libertatibus, concessionibus, honoribus, ( ad illos et eorum exercitia admitti, uti « preeminentiis et favoribus ac indultis, << veri et legitimi in judicio vel extra tam «graliis et aliis quibus libet, quibus cæteri «in rebus spiritualibus quam secularibus « doctores, poëtæ laureati, baccalaurei, quolibet consuetudine vel de jure. « licentiati et magistri qui in gymnasio « Cæterum quia singularis tui Johannis « Patavino, Papiensi, Bononiensi, Perusio, « Keck præfate doctrina et Juris prudentia << Pisano, Viennensi et Parijsino et quolibet ( non solum dignorum virorum assertione, « alio publico gymnasio sive quomodocum( sed coram et personaliter nobis clarissime « que, qualitercumque vel ubicumque talia «perspecta est quo etiam in alios morta- «insignia accepit, gaudent, vel de Jure « Jium litterarum ac quorumcunque studio- « vel de consuetudine utuntur et potiuntur « rum dignos emulatores dignum aliquod «non obstantibus in prædictis et singulis «congiariū tu conferre et ad studiorum « quibuscunque legibus, constitutionibus, ( capessendos labores spe honoris reddere « decretis, consuetudinibus, ordinationi«possis alacriores, tibi nominato Johanni «bus, reformationibus, rescriptis, privi« legiis, beneficiis, exemptionibus, gratiis, « bus, officiis, juribus, libertatibus, insigni« prerogativis, quocunque nomine cense- « bus, privilegiis, gratiis et indultis gaude«rentur cujuscunque tenoris et munitionis « re, uti, frui ut potiri possitis et debeatis, « existant tam factis quam fiendis tam per «« quibus cæteri nostri et sacri Imperii no« nos quam predecessores nostros vel per « biles a quatuor avis suis paternis et ma« quoscunque principes, duces, marchio- « ternis geniti et crcati gaudent, utuntur et «nes, communitates, universitates vel alios « fruuntur, quolibet de Jure vel consuetu« cujuscunque generis vel conditionis sub « dine; et quo hujusmodi status nobilita« quibuscunque clausulis vel expressione «tionis vestre luculentius clarescat hec in« verborum, etiam si talia essent de qui- «fra scripta armorum insignia, videlicet : « bus de verbo ad verbum necesse esset « SCUTUM ALBI SIVE ARGENTI COLORIS IN SE « hic fieri mentionem specialem in contra- (< CONTINENS SALIENTEM LEONEM RUBRUM , « rium facientibus. (( APERTO ORE, LINGUA EXERTA, CAUDA « Ut item tu Johannes quantum te gratia «ELEVATA, UNGUIBUS ALTERIUS PEDIS EX (nostra Cæsarea particularius prosequa- (< PRIORE CORPORIS PARTE ENSEM TURCARIUM (mur, agnoscas, de eadem nostre Impe- «QUEM GERMANI: ein Sebell VOCANT, RUBRI « rialis potestatis plenitudine et ex certa « QUOQUE COLORIS TENENTEM ; SUPER SCUTUM ( scientia animo deliberato motu auctoritate (( VERO GALEA COMMUNIS ALBIS SIVE ARGEN( et accedente consilio quibus super te ac << TEIS ET RUBRIS REDIMITA LACINIIS SIVE « omnes liberos tuos legitimos utriusque « INDUVIIS EX FASSIA CONTORTA EORUMDEM << sexus tam natos quam naturos in infini- « COLORUM PROVENIENTIBUS, SUPER QUA DE<tum in nostros ac sacri Romani Nobiles << NIQUE SPHERA SINE GLOBUS ABBI SIVE AR« de novo facimus, erigimus, creamus, or- « GENTEI COLORIS EXISTIT, auctoritate et <dinamus et instituimus per presentes ac « plenitudine quibus supra concedimus, voKetiam nobilitatis hastibus clementer in- «lentes et decernentes quod tu filiique tui « signimus, vosque juxta qualitatem con- « et heredes ac successores tui legitimi « ditionis humanæ et tanquam de nobili « prescripta arma seu nobilitatis insignia « genere a quatuor avis paternis et mater- (ex nunc in antea perpetuis futuris tempo« nis procreatos dicimus et nominamus ac « ribus in signum vere nobilitatis in omni« ab universis et singulis cujuscunque con- «bus et singulis honestis decentibusque « ditionis et preeminentie status et digni- « actibus, picturis, sculpturis, hastiludiis, <tatis existans pro talibus sic veris nobi- « bellis, duellis, edificiis, annulis, signetis, «libus vos haberi, teneri, dici et nominari « sigillis, sepulchris et ubicunque libuerit « volumus, ac etiam reputari, statuentes pre- «in rebus tam spiritualibus quam tem(< senti nostro Cesareo edicto ex expresse «poralibus nobilium armigerorum more << decernentes ac mandantes, quod tu, filii (tam serio quam joco deferre et gestare « heredesque et descendentes tui ut supra « et eis necnon illis honoribus preeminen( ex nunc et deinceps perpetuis futuris «tiis, gratiis, prerogativis, uti, frui et gau«« temporibus pro nostris et sacri Romani « dere possitis et valeatis quibus ceteri hu«impérii veris nobilibus nominari et scribi «jusmodi insignium et armorum ornamenta « debeatis, ac ubique locorum et terrarum « nobis et sacri Romani Imperii insigni « in judiciis et extra in rebus spiritualibus « homines gaudent et potiuntur , absque (et temporalibus, ecclesiasticis et propha- «aliqua contradictione et impedimento. « nis quibuscunque, etiam si talia forent «Nulli ergo omnium hominum liceat hanc « de quibus in presentibus mentio specia- «creationis, largitionis, concessionis In«lis fieri deberet, nec non in omnibus et «dulti , privilegii, derogationis et gratie « singulis exercitiis negotiis et preeminen- «paginam infringere aut ei quovis ausu «tiis, actibus tam spriritualibus quam tem- « temerario contraïre. Si quis autem id at« poralibus illisque honoribus et dignitati- << temptare presumpserit nostram et Im |