Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

enim Regi dissuasit; AtPontifex, ego (inquit) terim repetivit, non esse amplius in ea re illi imposui, ut Divortium Regi dissuaderet, commorandum. Ad aliam igitur partem depersuaderet Reginæ ; quod autem ad Com- veni, in quæ D.V. Reverendissima dicit, Re missionem pertinet, si requiratur, exequetur. verendissimum Campegium Divortium inter Sumus ergo (inquam) concordes, Beatissime Regem Serenissimum et Reginam conatum Pater, quod quum ita sit, quid nocere poterit dissuadere : Tum Pontifex Campegium scriDecretalem Bullam aliquibus secretissimis bere dixit, eo se etiam functurum officio, ut ac juramento addactis Consiliariis ostendisse: Reginæ Divortium persuaderet, quam ab eo Tum quassans caput, Scio (inquit) quid de alienam invenerit; modeste tamen eam, ait, ea facere constituant, verum nondum Cam- locutam fuisse, et Consiliarios petiisse, qui ex pegii literas ex Anglia legi, quapropter die Hispania denegati fuerint, ex Flandria autem crastino ad me redibitis. Hoc pacto S. D. concessi. Dixit etiam S.D.N. se literas ad ReN. primo die me dimisit. Adfuit his ser- gem, Reverendissimo Campegio ex suo Chiromonibus Dominus Vincentius Cassalins, quem grapho dedisse, ut Regia Majestas fidem his ob equitem fratrem huc missum dixi, qui haberet quæ Reverendissimus Campegius suæ equitem ipsum excusavit, quod quamvis ille Sanctitatis nomine diceret. Ad illam deinde animadverteret negotium boc tanti momenti partem deveni, ubi est: Causam Regis peesse, ut etiam cum vitæ discrimine Romam rinde differt, ac si nolit ad judicium, sentenper dispositos equos sibi properandum esse tiamq; in partem suæ Majestatis ferendam videret, nibilominus supersedisse videns descendere, donec S. D. N. certiorem prius quod si id fecisset necesse sibi futurum domi, effecerit, de his ad hanc causam concernenet in lectulo permanere potius, quam de re tibus, quæ ibi vidit et audivit. Ad hæc retanta coram ejus Sanctitate agere. Atque spondit, Campegium quandocunq; requisitus interim Dominus l'incentius multas rationes fuerit, processurum, neq; de supersedendo ad persuadendum, equitis Cassalii nomine Commissionem habere ; se tantum injunxisse, adhibuit, quas eodem pacto ejus Sanctitas in et quum procedi cæptum esset, se certiorem sequentem diem rejecit.

faceret, ne tamen inierim moiæ aliquid interPostridie ejus diei signatura babita est, cui poneretur. At ubi est nullo pacto adduci ego tanquam referendarius interfui, in vespe. vult, ut mihi suo College Commissionem rumq; est protracta, nec judicavi opportunum hanc Decretalem credat: Dixit verum id Pontificem signaturæ munere defessum ag- esse, ideo factum ne pluribus palam fieret, gredi, quum præsertim ejus Sanctitas diceret eaque conditione qua petitum fuit, ostensam se nonduin Campegii literas perlegisse. Res nequicquam amplius expectandum, ea repeigitur iterum in diem proximum rejecta fuit, tens, quæ prius etiam circa hoc dixerat. At quo postea boram commodam nactus Ponti ego, videat Sanctitas vestra quod ex his verficem adivi, quumq; omnium Capitum, quæ bis, quæ hic scripta sunt loquor, quæ dicunt D.V. Reverendissimæ literis continebantur, Sanctitatem Vestram Commissionem Decrequasi summam effecissen, ne quicquam per talem concessisse, ea conditione ut aliquibus oblivionem præterirem, ab ea primum parte Regiis Consiliariis ostenderetur. Tum Ponticæpi, in qua dicitur suam Sanctitatem con- fex iterum excandescens ; Ostendam (inquit) cessisse Commissionem generalem in am- literas ipsius Reverendissimi Eboracen. nec plissima forma, et promisisse ferendam sen- loquor mendacia, et non minus meis verbis, tentiam, se ratificaturum. Pontifex boc ve- literisq; prioribus Reverendissimi Eboracen. rum esse affirmavit, dicens se contentum fides est habenda, quam his quas nunc afferesse, ut ad sententiam procedatur; Qua vero tis. Tum ejus Sanctitatem mitigari quæsivi, parte est, ejus Sanctitatem Bullam Decreta- si minus urgenter mandata exequerer, quolem concessisse, ut secretiores Regiæ Majes. niam id a me fieri oportet. Quod ad Regni tatis Coosiliarios instrueret, id a veritate ruinas, damna, calamitates, scandala, et dilonge remotum dixit, posseq; ad id se literas minutionem Religionis, multa in eandem D. V. Reverendissimæ ostendere : Atque ea sententiam dixit, in quam primo die locutus repetivit, quæ priore die super hoc dixerat, fuit; quum diceret, Egregium vero decus viz. Dominum Stephanum Gardinerum et Serenissimo huic Regi fuerit, si ipse, qui Equitem Cassalium se testes habere, banc Fidei Defensor et sit et appelletur, qui libros Bullam non ea conditione petitam fuisse ut etiam pro ejus defensione ediderit, eandem ostenderetur cuiquam, præterquan Serenis. nunc impugnare cogatur; Ad hæc quam recte simo Regi et D.V. Reverendissimæ, et Cam. sint venturi, viderint ipsi. Eo autem loco, pegium nunc ad se scribere tantundem effe. in quo dicebatur aliquid de Regio negotio, cisse, quo facto ex conrentione Bullam com- inter Generalem Fatrum de observantia, et buri debere, promissurum quoq; se dixit, ut ejus Sanctitatem convenisse, et eo autore si quæ allegantur, probentur, ad sententiam fædus inter ejus Sanctitatem et Cæsarianos ferendam procedatur, se id ratum habiturum. componendum, Dixit, id ostendere, quod de Quumq; ego quæsissem an vellet, quæ fie- Regio negotio nihil promiserit, quod quirent per eam Bullam comprobare, minime id cunq; pollicitus sit, et quin poterit babiia oportere dixit; negavit quoq; eam Consilia ratione suæ conscientia, re ipsa præstare riis ostendendam esse, qui tametsi rem bo- velit: In eo autem quod de Pace tractanda Dam non judicarent, appro arent tamen super affertur, dixit, se nuilum modum in tali nieejus Sanctitatis Conscientiam; ac srpius in- gotio invenire, neq; se adhuc scire, qnod iste

Generalis ullas pocis conditiones sit alla- potuisset pro Regia Majestate et D.V. Returus; atq; ca insuper addidit, quæ meis li- verendissima fecisse, facturamq; etiam li. teris die i5 Noveinb. datis D. V. Reveren- Lenter. dissimæ significavi

Nonne igitur (inquam) posset ratio aliqua Aliis deinde diebus S.D N. sæpissime sum inveniri qua concederetur eam Bullam alialloquutus, qui decrevit cum Reverendissimis quibus ex Secretioribus Consiliariis ostendi de Monte et Sanctorum Quatuor Cardinalibus posse? Tum Pontifex, non (inquit) Non de his rebus omnibus loqui, præterquam de potest hoc fieri, nec a me impetrari ; quod si Bulla Decretali, de qua cum nemine vult ul- ullo modo fieri potuisset, minime tam mullam fieri mentionem, jussitq; ex omni Scrip- tas magnasq; preces a Serenissimo Rege, tura ejus memoriam eximi. De reliquis et Reverendissimo Domino Eboracen. eritaq; rebus omnibus loquutus sum cum bis pectassem ; quumq; quibusdam validis Arduobus Cardinalibus qui dixerunt Pontificem gumentis instarem, prohibuit me ulterius de contentum fore, ut ad sententiam procedatur, hujusmodi re loqui. Nolui ego unquam ditametsi id plerisq; alienum videatur, deque cere, equitem fratrem brevi esse venturum, eo nonnulli ex Cardinalibus cum obtrecta- ne Pontifex rem in illius adventum protione loquuntur, et Cæsaris Orator ne proce- traheret, ea tantum de causa, ut nuoram datur Protestatur, voluntq; fieri in Curia interponeret. Causæ advocationem, Commissionemq; cum Omnibus deinde aliis diebus super eodem Inhibitione ad partes ; dicuntq; hi duo Re- negotio institi, nunquam tamen Pontifex verendissimi, quod quæ postulant illi, justa sententiam suam ulla ex parte immutare vosunt, nec minimo cuiq; denegari possent, luit ; tantum illud decrevit, Nuntium mittere nolle tamen Regiæ Majestatis causa S.D.N. velle, qui suam sententiam verbis explicaret: quicquam ex eo quod factum sit, immutare. quumq; nulla mihi amplius spes relinquere

Quum alio etiam die Pontificem otiosum tur quicquam amplius impetrandi, tum denactus essem, multa cum ejus Sanctitate, de mum dixi, Equitem fratrem Romæ futurum rebus præteritis disserui, deque eo, quod ego sequenti die, qui quum adeo gravis momenti ad ejus utilitatem cum Venetis egissem, quo- rem, cerneret, noluerit suæ valetudini conviam scirem Serenissimi Regis, et D.V. Re- sulere, et quod is minime putasset, suæ serverendissimæ voluntatem esse, ut quoties- vitutis in ejus Sanctitatem merita hoc modo cung ; occasio daretur, pro suæ Sanctitatis male tractanda fuisse. Gratum sibi dixit cominodo omnia fierent : Exposui deinde Pontifex Equitis adventum fore, quodq; cum quantopere elaborassem pro negotio Cervæ ipso et constituerentur omnia, negans tamen et Ravennæ, utq; multa Gallici Oratores se ullo pacto id quod nunc petitur concesegissent a D. V. Reverendissima potissimum surum, Venit itaq; Eques frater, qui non instigati ; Addidi etiam efficacissima verba, secus ac si nunquam quisquam de hac re quibus usus est Dominus Stephanus Gardi- cum Pontifice egisset, singula de integro trac

Ad omnia S. D. N. respondit, se ea tavit, omnibus his modis et rationibus tende re Regiæ Majestati, ac D.V. Reverendis. tatis quæ excogitari poterunt. Quæ omnia simæ gratias habere, et mihi quoque gratias minutim Dominus Vincentius Cassalius nosegit; dixitque, non tamen omnes simul tan- ter patruelis, quem ad ipsum mittimus, verbis tum efficere potuistis, ut mihi meæ civitates coram explicabit, egoque ne D. V. Reverenredderentur. Scitis autem conditiones fæde- dissime jam nimis molestus sim, de hac ulris in quo ego quoque eram, fuisse, ut quum terius non scribam. quis nostrum injuria afficeretur, ab eo cæteri Quod ad Wintoniensem Expeditionem specconfæderati injuriam propulsarent, quod tat, multum bi Reverendissimi Domini Carmulto magis pro me faciendum erat, quum dinales offendebantur, nunc ab ipsis pecuqui in ipso fædere essent mihi injuriarentur; niarum remissiones postulari, quum depræEt inde Cæsariani volunt mihi persuadere data eorum bona sint, ipsiq; propter id ad Venetos non fuisse id facturos, si putassent Paupertatem redacti. Quibus ego ostendi, Regi Angliæ aut Christianissimo displicitu- majus emolumentum ad ipsos venturum, si rur: Neque interim disistunt, multa, mag. D. V. Reverendissima unam Ecclesiam acnaq; mihi polliceri, unde ego, quod alias ciperet, alteram deponeret, quam si alter etiam dixi, id quod affertur, quum aliter fa- tantum Wintoniensis Ecclesiæ expeditionem cere nequeam, accipere cogar. Illudq; etiam faceret; neque D. V. Reverendissimam nivos scire volo promissum mihi fuisse, si lega- mis banc permutationem optare dixi, quum tus hic in Angliam mitteretur, futurum ut Wintoniensis non multo Ecclesiæ Dunelmihi civitates a Venetis restituerentur. Tum mensi sit ditior. Ad hæc dixerunt, quod ego, non omnia, Beatissime Pater, adhuc libentius D. V. Reverendissimæ quam cuisunt perfecta, Rex enim potentissimus omni- quam alteri erunt gratificaturi, quoniam ipsa no operam dabit, ut illæ civitates Beatitudi- de sede Apostolica sit semper bene merita, ni Vestræ restituantur: An non, quæ ejus non tamen se vereri, quin D. V. ReveMajestas scribit Vestra Sanctitas animadver- rendissima Wintoniensem Ecclesiam illius tit? Cui videndum imprimis est, ne de ipsa Regni primariam sit acceptura. Ego quum Serenissimo Regi sit conquerendum ; et ex Pontificem, et deinde Cardinales eos qui bac occasione iterum ad Regiam Causam re- magis rebus nostris student ambissem, effeci dii. At ejus Sanctitas dixit, se omnia quæ ui Pontifex, de ea re in Consistorio referret,

nerus.

quod ejus Sanctitas effecit, multis etiam ad- lian, cannot but with a more fervent zeal and ditis laudibus D. V. Reverendissimæ quibus mind than any other, study and desire the aliqui Cardinales, et maxime Neapolitani, Weal, Honour, and Safety of your

Holiness Iesponderunt ea quæ superius dixi. lllud and the See Apostolick; which compelleth tandem decreverunt, quod quum D. V. Re- me to shew unto your Holiness, frankly, verendissima solvere debeat, pro expedi- wbat I see in this matter. Surely, Sir, in tione Wintoniensis Ecclesiæ, et pro reten- case your Holiness continuing this particular tione Ecclesia Eboracensis et Abbatiæ Sancti respect of fear of the Emperor, do thus delay Albani, habita ratione totius summæ, ejus protract, and put off the accomplishment of pars dimidia V. D. Reverendissimæ condo- the King's so instant desire in this Matter, paretur, et ut ad 13 vel 14 millia aureorum and not impart to his Majesty therein bounremittant, et non multo plus eo, quod pro teously of the Treasure and Goods of the Wintonien. tum Ecclesia deberet solvere. Church, and the See Apostolick, quantum poId Reverendissimis Cardinalibus ideo dis- testis er Thesauro Ecclesia et er plenitudine Poplicebat, quoniam nollent res hujusmodi in testatis ac Autoritate a Deo vel ab Ecclesia collaexemplum trabi, quum præsertim Magnus ta. I see assuredly, that it will be a means Franciæ Cancellarius, ipse quoque in magna so to alienate the fast and entire mind which quadam Expeditione, idipsum in præsentia his Highness beareth to your said Holiness, flagitat, quod isti concedere nolunt.

as not only thereby his Grace, Nobles, and Cætera ex Domini Vincentio D. V. Reve- Realm, but also many other Princes his rendissima copiosius coram intelligat ; Quæ Friends and Confederates, with their Nobene valeat. Dat. Romæ die 17 Decemb. bles, and Realms, shall withdraw their De1328. Humillimus servis

votion and Obedience from your Holiness, Jo. Cassalius, Prothonotar. and the See Apostolick, studying how they

may acquite this your Ingratitude, in the

highest cause that can be devised, shewed, XVIII.— The Pope's Letter to the Cardinal, and so long continued with the semblable. giving Credence to Campana. An Original.

And therefore, Sir, at the reverence of AlDilecto Filio nostro Thomæ Sancta Cecilia Pres. mighty God, cast not from you the heart of

butero, Curdina i Eboracen. In Regno An- this noble virtuous Prince, who finally canglie, nostro et Sedis de Latere Legato. not fail, the Peace had, which Christendom

[Cotton Libr. Vitell. B. 10.) may not long forbear, to have in his puisDILECTE Fili noster, salutem et Apostoli- sance, such a stay as may be able, in the cam Benedictionem. Existimavimus non

highest and largest manner, to recompence tam commode per literas responderi posse

his Friends, and to acquite the contrary.

HENRY R. his, de quibus postremo Oratores Carissimi in Christo Filii nostri istius Regis nobiscum egerunt ; ltaq; proprium hominem Frapciscum Campanam familiarem nostrum istuc XX.—The Cardinal's Letter to the Ambassa

dors about his Promotion to the Popedom. mittimus, ex quo sua Serenitas ac Circumspectio tua plenius intelligent quæ nobis oc

An Original. currant, tam de rebus ad pacem et publice Magnifico Equiti Domino Gregorio Cassalio ac ad universam Christianitatem spectantibus,

Domino Petro l'anni, Serenissimi Domini quam super privatis Serenitatis suæ, de qui Angliæ et Franciæ Regis in Rom. Curia bus nobis per literas et Oratores vestros sig.

oratoribus. nificatis, quas quidem summopere cordi [Cotton Libr. Vitell. B. 10.) habemus. Circumspectionem tuam horta. MAGNIFICE Domine Gregori et Domine mur, ut sibi ac Serenitati suæ persuadeat Petre salutem. Sicuti incommodissimus tonos paternam benevolentiam atq; animum tius Reipublicæ Christianæ, ac potissimum gessisse et gerere erga Serenitatem suam, Regis Majestatis negotiis S. D. N. obitus ab eodemq; amore proficisci omni quæcunq; accidit, ita etiam vos non latere puto quanilli significamus, ut pluribus Circumspec- tum periculi et discriminis hujus Serenis. tionem tuam, quam merito multum amamus, simi Regis saluti et honori, ac Regni sui exponet Dilect. Fil. Card. Campegius, Le- quitti ab hac futuri Pontificis Electione imgains una tecum noster, ac dictus Franciscus, mineat, et quantopere vobis adnitendum, ac quibus plenissimam fidem habebitis. Datum vestro studio, diligentia, industria et pruRomæ 15. Decembris M. D. XXVIII.

dentia occurrendum et obstandum sit, ne J. Clemens manu propria. aliquis eligatur Pontifex alienus ab bac Re

gia Majestate ; et quid pro me promovendo XIX.- A Part of Peter Vannes his Instruc- facere ac tractare debeatis, cumulate per

communes meas literas vos admonui : nec tions, directing him to threaten the Pope. An Original.

oportet per has quicquid aliud replicare,

quas solum ad ros scribere volui, ut signifiDecemb. 1, 1528.

cem vobis me totum hoc gravissimum et omAnn Peter, as of himself, shall a-part nium maximum negotium. de quod acturi say "to his Holiness ; Sir, I being an lla- estis, vestræ prudentia, Svei, et dexteritati,

quam longo temporis usu exploratissimam ponitur, sed non ideo quia sic refertur, te ips3 babeo, committere et credere, speroq; vos subsistit, Pontificis facta non ad verborum spei et opinioni meæ de vobis conceptæ om- superficiem, sed rei ipsius solidam veritatem nino responsuros, et bene valete. Londini expendi convenit. die 6 Feb. 1528,

Certum est, pacem multis modis, tum firVester amantissimus Frater, missimam fuisse unoq; Matrimonio conciliaT. Cardin. Eborac.

tam, pactorum deniq; ac fæderum vi constantem, istud necessario Matrimonium non

desiderasse, et jam Dispensationem sine causa XXI.-An Information given to the Pope about intervenisse dicimus, et cousequenter nullam the Divorce. An Originul.

esse, manereq: adhuc divinam prohibitionem

atq; adeo et humanam. Adnotatio Summaria eorum quæ aliis libellis fue Porro etiam, si aliqua sit, et causam ha

sius explicuta S. D. N, tum licere, tum eipe. beret, tum mendaciis conflata est, subreptitia dire, persuudent, ut in Causu Regia Majestatis et obreptitia merito appellanda, jure tum diSententiam divortii ferat.

vino, tum humano reprobata.

Nam quum quod alioqui Canonibus cautum (Cotton Libr. Vitel. B. 11.)

sit, ipsius etiam Dispensationis proæmium Primum licet atque etiam expedit dirimere contineat, “. Romani Pontificis Autoritatem hoc Matrimonium, quod juri tum divino tum concessa sibi desuper uti potestate, prout perhumano repugnat.

sonarum, causaruin, et temporum qualitate Divinum enim jus duci prohibet Uxorem pensata, id in Domino salubriter conspicit exfratris, quin hic fratris Uxorem ductam fuisse pedire;”. Quomodo potuit S. D. N. bujus Sesit notorium.

Tenissimi Regis qualitates pensare quas ignoHumanum vero jus, duo hujus Matrimonii ravit? Neque enim de ætate quicquam, quæ impedimenta continet, alterum Affinitatis, in contrahendo hoc Matrimonio præcipua quaquod divino jure inductum severissime san- litas erat, narrabatur, et tamen illum annum civit; alterum publicæ Honestatis, et justitiæ, eo tempore duodecimum non excessisse noquod promulgavit Deus, si ex definitione torium est; et tacita ad hunc modum ætate, Matrimonii, divini, humaniq; juris commu- mendacium pro causa suggestuin est manifes. tatio interveniret, quibusnam auspiciis boc tiøsimum; Cupisse, viz. tunc Serenissiinum Matrimonium constare dicemus, quod utroque Regem contrahere Matrimonium, ad boc ut jure adversante ac repugnante, contractum pacis fædera continuarentur: facti veritas est, est, coit, et utcumque consistit ?

tum quid ageretur ignorasse, et etiainsi tum Sed cessavit, inquiunt, in hac specie juris scivisset, tamen non fuisse verum quod cu

utriusq; probibitio per gratiam et Dis- peret ad hoc ut pacis fædera continuarentur, pensationem summi Pontificis.

ætas ostendit, quæ per communis juris dispoRespondetur quidem istis multis modis. sitionem discretionem non admitut; cupere Primo non esse videri, quod nullum est, nul- quidein affectus est, cæterum cupere contralum antem haberi quod sine Autoritate legi- here Matrimonium, ad boc ut pacis fædera tima fiat; deniq; Pontificis Autoritatem non continuarentur, judicii est et discretionis. eatenus pertinere, ut in gradibus divina lege Porro autem, quum de continuandis inter duos prohibitis dispensare possit : non opinionibus Principes fæderibus ageretur, alter ante man. Scriplurientium, qui Pontificis Authoritatem datam exeqnutioni Bullam fatis concessit, et imminutam velint, sed ipsius Pontificis sen- re integra, causa, si quæ fuit, cessavit. tentia constat, quem suæ Jurisdictionis mo Sed producitur aliud Breve tevoris tam effidum, et optime novisse et ampliare velle po cacis ut istas Objectiones non admittat. tius quam restringere credendum est; quæ Sed manet nihilominus eorum sententia, quum ita sint, etiam si humani juris prohi. qui Pontificem non posse dispensare attirbitio per Dispensationem sublata videatur, mant, secundum quos nec breve nec Bulla manei nihilominus immotum, quod divinum consistit; deinde Breve falsum esse, et pro est, si ipsis contra seipsos credimus Ponti- falso judicari deberi, multis rationibus conficibus.

vincitur; denique falsum cum sit, et tamen Deinde, ut posse Pontifices dispensare fa- prioris Bullæ errores corrigat, illam opinionem teamur, et in ea parte tribuamus plus dutho- merito confirmet, ne prior Dispensatio efficax ritatis quam ipsi sibiipsis audeant arrogare, videatur, vel eorum judicio, qui hoc Mauritamen non passim, non quocunq; modo, non monium defendere studuerunt, viz qui veris temere, et sine omni consideratione, posse allegationibus diffisi, ad falsas et confictas eos dispensare; atq; fatendum est ne suo Dispensationes, vitia objecta removentes contestimonio Dissipatores verius, quam Dispen- fugere coacti sunt. satores appellentur. Itaque ut causam urgen Ista, si singula minus sufficiant, saltem tissimam et evidentissimam, tum etiam ma- collata, obtineant et persuadeant licere. Ia nifestissimam debet babere Dispensatio, pre- vero opinio multis persuasa, Pontificem, viz. cibus deniq; veris, non emenuitis atq; con non potuisse dispensare, ut sola informet Disfictis inpiti,

pensationem, non petitur, sed babet nibilo!n Dispensatione autem, quo constat hoe minus aliquid considerationis ; quanquam Matrimonium, verbis quidem pacis causa pro- eniro refellatur a quibusdam et reprobetur,

manet tamen scripta, atque adeo testimonio lead any Man of reason or intendment, well ipsius Pontificis comprobata. Perpendatur to perceive and know, that no sufficiency or deinde causa et suggestionis veritas, si men- assured truth can be therein ; How may the dacium intervenisse apparet, et quod est no- Pope's Holiness, et a quo et justo, refuse or deny torium, illain Dispensationem adversariorum to any Christian Man, much less to a Prince factis in novi Brevis fabricatione tacite repro- of so high merits, and in a Cause whereupon bari, quis non videt ex his causis licere ut depend so many consequences, to his Holisententia Divortii proferatur ?

ness well known, for a vain respect of any Postremo expedit ut id pronuntietur, quod Person, or by excuse of any Sickness, justitie, in omnium sententias consentiat, Reprobatio colour, or defend any manner refusal, tract, autem Dispensationis cum omnibus convenit or delay, used in declaration of the truth in opinionibus, sive quia Authoritas abfuit, sive so great a Matter, which neither for the inquia non recte interposita dicatur; Appro- finite conveniences that thereby might ensue, batio vero cuin istis dissentit omnibos. admitieth or suffereth to be delaied, nor by

Expedit ut firma sit et inconcussa Regni other than himself, his Act or Authority, may Successio, quæ contra has opiniones confir- lawfully be declared. And well máy his mari non potest.

Holiness know, That to none it appertaineth Expedit ut conscientia Serenissimi Regis more to look unto the justness of the King's his scrupulis impedita, et turbata, expedita desire in this behalf, than to his Highness lis et tranquilla reddatur.

self, whose loterest, whose Cause, with the Brevitur, expedit votis Serenissimi Regis same of his Realm and Succession restech satisfieri, qui pro genuinis et innatis suis vir- herein; for if his Grace were minded, or tutibus, non nisi optima cupit, et modo etiam would intend to do a thing inique or urjust, optimo votorum suorum compotem effici la. there were no need to recur unto the Pope's borat; si non virtutem spectaret, cætera nihil Holiness for doing thereof. But because his haberent difficultatis, sed omnium virtutum Highness and his Council, who best know the cogitationem quandam esse animadvertens, whole of this Matter, and to whose part it suum justitiæ decorum, quod temperantia est, belongeth most profoundly to weigh and ponquærit, ut justum, justo modo, optineat et as- der every thing concerning the same, be well sequatur. Itaq, expedit ne auxilium dene- assured of the truth of the Matter, needing getur, vel differatur ei qui id juste implorat. none other thing but for observance of his

Duty towards God and bis Church, to have

the same Truth also approbate and declared XX11.–The second part of a long Dispatch of taineth ; his Grace therefore seeing an un

by him to whom the doing thereof apperthe Cardinal's concerning the Divorce. An truth alledged, and that so craftily as by Original.

undue and perverse ways, the same, without To my loving Frienils Master Stephen Gardiner, good reason adhibited, may for a season

Doctor of both Laws; Sir Fruncis Brian, and bring things into confusion, doth communiSir Gregory Cassulis, Knights; and Mr. cate unto the Pope's Holiness presumptions Peter Pannes, Secretary to the King's High- and evidences enough, and sufficient to inform ness for the Latin Tongue; His Graces Ora- the Conscience of his Holiness of the very tors, Residents in the Court of Rome. truth: which then, if his Holiness will not

but either for affection, fear, or other (Cotton Libr. Vitel. B. 11.)

private cause, will hearken to every dilatory -ANOTHER part of your Charge con- and vain allegation of such as led upon undue sisteth in expedition of the King's great and grounds would colour the Truth ; W bat doth weiguty Cause of Matrimony, whereupon de. bis Holiness less therein, than under a right pend so many high Consequences, as for no vain colour expressly deny and refuse the earthly Cause to suffer or tolerate, tract or said Justice, which to be done eitber in health delay, in what case soever the Pope's Holi- or sickness, in a matter of so great moment, ness be of amendment or danger of life ; nor is in no wise tolerable? But for the same rea. as is aforesaid, oweth to be by bis Holiness sons that he before mentioned, is the thing, preteromited, whether the same be in the whether the Pope's Holiness be in hope or state of Recovery, or in any doubt or despair despair of life, without further tract to be abthereof: for one assured and principal funda- solved and determined; for if Almighty God mental and ground is to be regarded, where- grant his Holiness life, this Act is, and alupon the King's Higboess doth plant and ways shall be, able to bear it self, and is build his Acts and Cogitations in this behalf, meet to be an Example, a President, and a which is from the reasonable favour and jus. Law, in all like Cases emerging, the Cir. tice, being the things from tbe which the cumstances and Specialities of the same in Pope's Holiness, in prosperis nec odrersis, may every part concurring as they do in this ; nor lawfully and honestly digress; and when the can the Emperor make exceptions at the plainness of his Cause is well considered, same, when he best knowing, percase, the with the manifest Presumptions, Arguments, untruth, shall see the grounds and occasions, and Suspicions, both of the insufficiency of that of necessity and meer Justice have enthe Bull, and falsity of the Brief, such as may forced and constrained the Pope's Holiness

see,

« ZurückWeiter »