Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Quorum unus et maximus Seneca Lucilium instruens ait1: « Non quum vacaveris philosophandum est: omnia negligenda sunt, ut huic assideamus, cui nullum tempus satis magnum est. Non multum refert utrum omittas philosophiam an intermittas. Non enim ubi interrupta est, manet. Resistendum8 est occupationibus, nec explicandae sunt, sed submovendae. » Quod nunc igitur apud nos amore Dei sustinent qui vere monachi dicuntur, hoc desiderio philosophiae qui nobiles in gentibus extiterunt philosophi. In omni namque populo tam gentili scilicet quam judaico, sive christiano, aliqui semper extiterunt fide seu morum honestate caeteris praeeminentes, et se a populo aliqua continentise vel abstinentiae singularitate3 segregantes. Apud Judeos quidem antiquitus Nazaraei, qui se Domino secundum legem consecrabant, sive filii prophetarum Eliae vel Elissei sectatores, quos beato attestante Hieronymo4 monachos legimus in Veteri Testamento; novissime autem tres illae philosophiae sectae, quas Josephus in Ubro J ntiquitatum XVIII5 distinguens, alios Pharisaeos, alios Saducaeos, alios nominat Essaeos. Apud nos vero monachi, qui videlicet aut communem apostolorum vitam, aut priorem illam et solitariam Joannis6imitantur. Apud gentiles autem , ut dictum est, philosophi. Non enim sapientiae vel philosophiae nomen tam ad scientiae perceptionem, quam ad vitae religionem referebant, sicut ab ipso etiam hujus nominis ortu didicimus, ipsorum quoque testimonio sanctorum. Unde et illud est beati Augustini VIII de Civitate Dei libro, genera quidem philosophorum distinguentis1 : « Italicum genus auctorem habuit Pythagorani Samium, aquoet fertur ipsum philosophiae nomen exortum. Namquum antea sapientes appellarentur qui modo quodam iaudabilis vitae aliis pirestare videhantur, iste interrogatus quid profiteretur, philosophum se esse respondit, id est studiosum vel amatorem sapientiae, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. » Hoc itaque loco quum dicitur: « quimodo quodam laudabilis vitae aliis praestare videbantur, w aperte monstratur sapientes gentium, id est philosophos, ex laude vitae potius quam scientiae sic esse nominatos. Quam sobrie autem atque continenter ipsi vixerint, non est nostrum modo exemplis colllgere, ne Minervam ipsam videar docere. Si autem sic laici gentilesque vixerunt, nulla sciUcet professione religionis adstricti, quid te clericum atque canonicum facere oportet8, ne divinis officiis turpes praeferas voluptates, ne te praecipitem haec Charibdis absorbeat, ne obscenitatibus istis te impudenter9 atque irrevocabiliter immergas? Qui si clerici prerogativam noncuras, philosophi saltem defende dignitatem. Si reverentia Dei contemnitur, amor saltem

' Epist. Lxtn.— * Hepugnandum esl RMS.—* Ratione ' Baptistoe RMS. — ' Cap. u. — 8 Qnalem rirum te duxingulari RMS. — * Epist. xux, ad Paulinum ; xcv, ad cere oportet RMS. Vide not. xxi. — • Imprudemer RMS. Rusticum, Opp. t. IV, part. II, col. 565 et772.—* Cap. u.

honestatis impudentiam 1 temperet. Memento Socratem uxoratum fuisse, et quam fcedo casu hanc philosophiae labem ipse primo luerit, ut deinceps caeteri exemplo ejus cautiores efficerentur. Quod nec ipse prseterit Ilieronymus ita in primo Contra Jovinianwn de ipso scribens Socrate : « Quodam autem tempore quum infinita convicia ex superiore loco ingerenti Xanthippae restitisset, aqua profusus immunda, nihil respondit amplius, quam capite detersoa: Sciebam, inquit, futurum ut ista tonilrua imber sequeretur. » Addebat denique ipsa et quam periculosum mihi esset eam reducere, et quam sibi carius existeret, mihique honestius amicam dici quam uxorem, ut me ei sola gratia conservaret, non vis aliqua vinculi nuptialis constringeret; tantoque nos ipsos ad tempus separatos gratiora de conventu nostro percipere gaudia, quanto rariora. Haec et similia persuadens seu dissuadens, quum meam deflectere non posset stultitiam, nec me sustineret offendere; suspirans vehementer et lacrymans perorationem suam tali fine terminavit: « llnum, » inquit, « ad ultimum restat, ut Prophetia Hein perditione' duorum, minor non succedat dolor quam pra-cessit amor *. » IVec in hoc ei, sicut universus agnovit mundus, prophetiae defuit spiritus. Nato itaque parvulo nostro sorori mese commendato, Parisius occulte revertimur, et post paucos dies, nocte secretis orationum vigiliis in quadam ecclesia cele- Aiaeiardus

...... , . -ii . ■ i • ■ Heloissam du

bratis, lbidem summo mane, avunculo ejus atque quibusdam nostris vel lpsius citinuxorem. amicis assistentibus, nuptiali benedictione confoederamur. Moxque occulte divisim abscessimus, nec nos ulterius nisi raro latenterque vidimus, dissimulantes plurimum quod egeramus. Avunculus autem ipsius, atque domestici ejus, ignominiae suae solatium quaerentes, initum matrimonium divulgare, et fidem mihi super hoc datam violare coeperunt; illa autem e contra anathematizare el jurare, quia falsissimum esset8. Unde vehementer ille commotus, crebris eam contumeliis afficiebat. Quod quum ego cognovissem, transmisi eam ad abbatiam quamdam sanctimonialium prope Parisius, quae Argenteolum appellatur6: ubi ipsa olim puellula educata fuerat, atque erudita. Vestes quoque ei religionis, quae conversioni7 monasticae convenirent, excepto velo, aptari feci, et his eam indui. Quo audito, avunculus et consanguinei seu affines ejus opinati

* Impetus tuos violentos el tnrpes RMS. — * Demisso Aim li faisoit la gr

? daine

Bien entendant et bien tetlree,
Et bien amant, et bicn amee,
Argumenl a li cbasticr,
Qu'il se gardastde inarier....»

[ocr errors]

raslratus est.

CAP. VIII.

sunt me nunc sibi plurimum illusisseet ab ea moniali facta me sic facile expedire". Unde vehementer indignati, et adversum me conjurati, nocte quadam quiescentem me atque dormientem in secreta hospitii mei camera, quodam Quoinodo milii serviente per pecuniam corrupto, crudelissima et pudentissima ultione punierunt, et quam summa admiratione mundus excepit: eis videlicet corporis mei parlibus amputatis', quibus id quod plangebant commiseram. Quibus mox in fugam conversis, duo qui comprehendi potuerunt oculis et genitalibus4 privati sunt. Quorum alter ille fuit supradictus serviens, qui quum in obsequio meo mecum maneret, cupiditate ad proditionem5 ductus est6.

Mane autem facto, tota ad me civitas congregata quanta stuperet admi.wpoHrcjus ''atioHe > quanta se affligeret lamentatione 1, quanto me clamore vexarent, quanto planctu perturbarent, difticile, imo impossibile est exprimi. Maxime vero clerici, ac praecipue scholares nostri intolerabilibus me lamentis et ejulatibus 8 cruciabant, ut multo amplius ex eorum compassione quam ex vulneris laederer passione, et plus erubescentiam quam plagam9 sentirem, et pudore inagis quam dolore affligerer. Occurrebat animo quanta modo gloria pollebam, quam facili et temporali casu haec humiliata, imo penitus esset extincta; quam justo Dei judicio in illa corporis mei portione 10 plecterer, in qua deliqueram; quam justa proditione is, quem antea prodideram, vicem mihi retulisset; quanta laude mei semuli tam manifestam rcquitatem efferrent; quantam perpetui doloris contritionem plaga haec parentibus meis et amicis esset collatura"; quanta dilatatione hsec singularis infamia universum mundum esset occupatura; qua mihi ulterius via pateret, qua fronte in publicum prodirem omnium digilis demonstrandus omnium linguis corrodendus, omnibus monstruosum13 spectaculum futurus. Nec me etiam parum confundebat, quod secundum occidentem 14 legis litteram tanta sit apud Deum eunuchorum abominatio, ut homines amputatis vel attritis testibus eunuchizati intrare ecclesiam tanquam olentes et immundi prohibeantur, et in sacrificio quoque talia penitus animalia respuantur. Lib. Levitici15 : « Omne animal, quod est contritis, vel tusis 16, vel sectis, ablatisque testiculis, non ofFeretis Domino. » Deuter. cap. xxm : « Non intrabit eunuchus, attritis vel amputatis testiculis, et abscisso veretro, ecclesiam Dei. )) In tam misera me contritione positum confusio, fateor, pudoris potius quam devotio conversionis ad monasticorum latibula claustrorum compulit,

[ocr errors][ocr errors]

iila tamen prius ad imperium nostrum sponte velata, et monasterium ingressa. Abxiardus

.. . i ii' •■ , . . i . . « htmonaehusiii

Ambo ltaque simul sacrum habitum suscepimus , ego quidem in abbalia Sancti monasteri» Dionysii, illa in monasterio Argenteoli supradicto. Quse quidem, mcmini, quum Ss";Hetos"a ejus adolescentiam a jugo monasticse regulae tanquam inlolerabili pcena plurimi s"n^TMTM]n'* frustra deterrerent ei compatientes, in illam Corneliae querimoniam inter la- teoium. crvmas et singnltus prout poterat prorumpens, ait:

O maxime conjux!
0 thalamis indigne meis! Hoc juris liabebat
ln tanlum fortuna caput? Cur impia nupsi,
Si miserum factura fui? Nunc accipe poenas,
Sed quaa sponte luamf.

Atque in his verbis ad altare3 mox properat, et confestim ab episcopo bene-
dictum velum ab altare tulit, et se monasticae professioni coram omnibus4 alli-
gavit. Vix autem de vulnere adhuc convalueram, quum ad me confluentes clerici
(am ab abbate noslro, quam a meipso continuis supplicationibus efflagitabant,
quatenus quod hucusque pecuniae vel laudis cupiditate egeram, nunc amore Dei
operam studio darem , attendens8 quod mihi fuerat a Domino talentum com-
missum6, ab ipso esse cum usuris exigendum; et qui divitibus maxime huc-
usque intenderam, pauperibus erudiendis amodo studerem; et ob hoc maxime
Dominica manu me nunc tactum 1 esse cognoscerem, quo liberius a carnalibus
illecebris, et lumultuosa * vita seculi9 abstractus , studio litterarum vacarem;
nec tam mundi quam Dei vere philosophus fierem. Erat autem abbatia itla no-
slra, ad quam me contuleram, secularis admodum vit33,0atque turpissimae. Cujus
abbas ipse", quo ca»leris prselatione major'% tanto vita deterior atque infamia
notior erat. Quorum quidem intolerabiles spurcitias ego frequenter atque vehe-
menter modo privatim, modo publice redarguens, omnibus me supra moduni
onerosum alque odiosum effeciqui ad quotidianam discipulorum nostrorum
instantiam" maxime gavisi, occasionem nacti sunt, qua me a se removerent. Diu
itaque illis inslantibus alque importune pulsantibus, abbate quoque nostro et
fratribus intervenientibus, adcellam quamdam recessi, scholis more solito vaca-
turus; ad quas quidem tanta scholarium multitudo" confluxit16, ut nec locus
hospitiis, nec terra sufficeret alimentis. Ubi, quod professioni meae convenien-
tius erat, sacra? plurimum lectioni studium intendens secularium artium disci-
plinam, quibus amplius assuetus fueram, et quas a me plurimum requirebant,

* Vide not. xxiv. - * Luc. Phars. lib. VIII, v. 94 et sq. - 10 Vide nol. xxv. — " Vidc not. xxvi. — " Dignitale

— * Attari D. — * Interseritur animo maximo invito UMS. sublimior RMS. — 11 Reddidi RMS. — " Quotidianos....

— * Animo tenaci servans RMS. — " Matlh. cap. xxv, impulsus RMS. — " Tttrba RMS. — " Vide not. xxvn.— v. 15. —' [ctum RMS.—' Turbida RMS.-" Mundi RMS. " Adhibens RMS.

CAP. IX.

De libro theologisesuae, et persecutiono quam suslinuit ;i condiscipulis

Remensis urcbicpisco

pus in Abaslardum.

non penilus abjeci, sed de his quasi hamum quemdam fahricavi, quo illos philosophico sapore inescatos ad verae philosophiae lectionem attraherem , sicut et summum christianorum philosophorum Origenem consuevisse Historia meminit Ecclesiaslica\ Quum autem in divina scriptura non minorem mihi gratiam, quam in seculari Dominus contulisse videretur, coeperunt admodum ex utraque lectione scholae nostrae multiplicari, et caeterae omnes vehementer attenuari. Unde maxime magistrorum invidiam atque odium adversum me concitavi, qui in omnibus quae poterant mihi derogantes, duo praecipue absenti mihi semper objiciebant : quod scilicet proposito monachi valde* sit contrarium secularium libroruni studio detineri, et quod sine magistro ad magisterium divinae lectionis accedere praesumpsissem * ; ut sic videlicet omne mihi doctrinae scholaris exercitium interdiceretur, ad quod incessanter * episcopos, archiepiscopos, abbates, et quascunque polerant religiosi nominis personas incitabant.

Accidil autem mihi ut ad ipsum fidei nostrae fundamentum humanae rationis similitudinibus disserendum primo me applicarem, et quemdam theologiae tractatum de Unitate et Trinitate divind* scholaribus nostris componerem, qui humanas et philosophicas rationes requirebant, et plus quae inlelligi quam quae dici possent efflagitabant : dicentes quidem verborum superfluam esse prolationem, quam intelligentia non sequerelur, nec credi posse aliquid nisi primitus intellectum, et ridiculosum esse aliquem aliis praedicare quod nec ipse, nec illi quos doceret intellectu capere possent, Domino ipso ai guente quod ccpci essent duces c&corum*. Quem quidem tractatum quum vidissent et legissent plurimi7, coepit in commune omnibus plurimum placere, quod in eo pariter omnibus satisfieri super hoc quaestionibus videbatur. Et quoniam quaestiones istae prai omnibus difficiles videbantur, quanto earum major extiterat gravitas, tanto solutionis earum censebatur major subtililas8. Unde aemuli mei vehementer accensi concilium contra me congregaveruntmaxime duo illi antiqui insidiatores10, Albericus scilicet et Lotulfus, qui jam defunctis magistris eorum et nostris", Guillelmo scilicet atque Anselmo, post eos quasi regnare se solos appetebant, atque etiam ipsis tanquam haeredes succedere. Quum autem utrique Remis scholas regerent, crebris a suggestionibus archiepiscopum suum Radulphum " adversum me commoverunt", ut, ascito Conano praenestino episcopo", qui tunc legatione fungebatur in Gallia, conventiculum quemdam sub nomine concilii16 in suessionensi civitate celebrarent; meque invitarent quatenus illud opus cla

[ocr errors]
« ZurückWeiter »