Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

rum, quod de trinitate composueram, mecum afferrem. Et factum est ita. Antequam autem illuc pervenirem, duo illi praedicti aernuli nostri ita me in clero el populo diffamaverunt, ut pene me populus paucosque qui advenerant ex discipulis nostris, prima die nostri adventus lapidarent, dicentes me tres Deos pi-aedicare et scripsisse, sicut ipsis persuasum fuerat. Accessi autem, mox ut ad civitalem veni, ad legatum; eique libellum nostrum inspiciendum et dijudicandum tradidi; et me, si aliquid scripsissem quod a catholica fide dissentiret', paratum esse ad correptionem8 vel satisfactionem obtuli. Illeautem statim mihi praecepit libellum ipsum archiepiscopo illisque aemulis meis deferre, quatenus ipsi me judicarent, qui me super hoc accusabant : ut illud in me etiam complerelur, « et inimici nostri sunt judices'. » Ssepius autem illi inspicientes atque revolventes libellum, nec quid in audientia' proferre adversum me auderent invenientes, distulerunt usque in finem concilii libri, ad quam anhelabant, damnationem. Ego autem singulis diebus antequam sederet5 concilium, in publico omnibus secundum quam scripseram fidem catholicam disserebam, et cum magna admiratione omnes qui audiebant, tam verborum apertionemt quam sensum noslrum commendabant. Quod quum populus et clerus inspiceret, cceperunt adinvicem dicere: Ecce nunc palam loquitur, et nemo in eum aliquid dicit. Et concilium ad finem festinat, maxime iu eum, ut audivimus, congregatum. Nunquid judices cognoverunt quia ipsi potius quam ille errant ? Ex quo aemuli nostri quotidie magis ac magis inflammabantur'. Quadam autem die, Albericus ad me animo inlentandum8 cum quibusdam discipulis suis accedens, post quaedam blanda colloquia, dixit se mirari quoddam, quod in libro illo notaverat : quod scilicet, quum Deus Deum genuerit, nec nisi unusDeus sit, negarem tamen Deum seipsum genuisse. Cui statim respondi: Super hoc, si vultis, rationem proferam8. Non curamus, inquit ille, rationem humanam, aul sensum nostrum in talibus, sed aucloritatis verba solummodo. Cuiego: Vertite, inquam, folium libri, et invenietis auctoritatem n. Et erat praesto liber quem secura ipse detulerat. Revolvi ad locum quem noveram, quem ipse minime compererat, aut qui non nisi mihi nocitura quaerebat. Et voluntas Dei fuit, ut cito occurreret mihi quod volebam. Erat autem sententia intitulata11 : Auguslinus de Trinitate lib. Qui putat ejus potentiae Deum, ut seipsum

ipse genuerit, eo plus errat quod non solum Deus ita non est; sed nec spi

1 Catholicte ct vercefidei dissonum RMS. — * Sic habet certe lectio eM.-Translatio Gallica : « Ung jour vint a moy

editio Orclliaoa e variant. lect. Amboes. - Correctionem « Aubery, aveque aucun sien disciple, en couraige de

Edil. Amb. — 3 Deuter. cap. xxxii, V. 31. — 4 Ccetu RMS. « moy ternpter. » — • Ad hoc probandum , si velilis, ar

s Cederet MS. Amb.—' Explicationem RMS—7 Accensi gumenta non sophislica audi RMS. — ,0 Auctorem ABC.

fuerant RMS.—1 SicEdit. Orell. el MS. Amb.-Intentatis, " Gessit httnc titulum sententia RMS. — '* Cop. i,

quud in cxteris edilionibus et maouscriptis legitur, prava Opp., Parisiis, 1688, in fol., t. VIII, col. 749.

ritualis cieatura, nec corporalis. Nulla enim omnino res est, quae seipsam gignat. » Quod quum discipuli ejus qui aderant, audissent, obstupefacti erubescebant. Ipse autem, ut se quoquomodo protegeret : Bene, inquit, est intelligendum. Ego autem subjeci1, hoc non esse novellum8, sed ad prsesens nihil attinere, quum ipse verba tantum, non sensum requisisset. Si autem sensum et rationem attendere3 vellet, paratum me dixi ei ostendere secundum ejus sententiam, quod in eam lapsus esset haeresim, secundum quam' is qui pater est sui ipsius filius sit. Quo ille audito, statim quasi furibundus effectus, ad minas conversus est, asserens nec rationes meas, nec auctoritates mihi in hac causa suffragaturas esse. Atque ita recessit. Extrema vero die concilii, priusquam residerent, diu legatus ille atque archiepiscopus cum aemulis meis et quibusdam personis deliberare coeperunt, quid de meipso et libro meo 5 statueretur, pro quo maxime vocati6 fuerant. Et quoniam ex verbis meis, aut scripto quod erat in praesenti, non habebant quod in me praelenderent, omnibus aliquantulum conticentibus, autjam mihi minus aperte detrahentibus, Gaufridus, carnotensis episcopus7, qui ceteris episcopis et religionis nomine el sedis dignitate praecellebat, ita exorsus est: « Nostis, domini omnes qui adestis, hominis hujus doctrinam, qualiscunque sit, ejusque ingenium, in quibuscunque studuerit, multos assentatores8 et sequaces habuisse, et magislrorum tam suorum quam nostrorum famam maxime compressisse, et quasi ejus vineam a niari usque ad mare palmites suos exlendisse. Si hunc praejudicio, quod non arbitror9, gravaveritis, etiamsi recte, multos vos offensuros sciatis et non deesse plurimos qui eum defendere velint; praesertim quum in praesenti scripto nulla videamus, quae aliquid obtineant apertae calumniae ; et quia juxta illud Hieronymi10: « Semper in propatulo fortitudo aemulos habet, »

... feriuntque summos Fulgura montes",

videte ne plus ei nominis conferatis violenter agendo, et plus nobis criminis ex invidia , quam ei ex justitia conquiramus. « Falsus enim rumor, » ut praedictus doctor meminit", « cito opprimitur, et vita posterior judicat de priore. » Si autem canonice agere in eum disponitis, dogma ejus vel scriptum in medium proferatur, et interrogato libere respondere liceat , ut convictus vel confessus 15 penitus obmutescat juxta illam saltem beati Nicodemi sententiam , qua dominum ipsum liberare cupiens, aiebat" : « Nunquid lex nostra judicat hominem,

' Subjunxi KMS. — * Novellum ABCD. - Novum RMS. " Qitcest. Hebr. in Genes., prooem., Opp t. II, co). 50C.

1 Observare RMS. — 4 Hceresim qua i.s AD. — * Nostro —" Horat. Carm lib. II, x. — " Epist. Xlvii, ad Furiam, I). - 0 Convocali D. - ' Vidc not. xxxv. - ' Sic ABCD. Opp. t. IV, col. .i59. - 13 Confnmt MS. Amb. - •* Joan.

Assectatore» Edit. Amb. — " Quod arbitror D. cnp. vn, v. r>!.

nisi audierit abipso prius, et cognoverit quid faciat? » Quo audito, statim teniuli mei obstrepentes exclamaverunt : (( O sapientis1 consilium, utcontra ejus verbositatem' contendamus, cujus argumentis vel sophismatibus universus obsistere mundusnon posset! » Sed certe mullo difficilius erat cumipso contendere Chrislo, ad quem tamen audiendum Nicodemus juxta Legis sanctionem invitabat. Quurn autem episcopus ad id quod proposuerat eorum animos inducere' non posset, alia via eoruni invidiam refrenare attentat', dicens ad discussionem tantse rei, paucos qui aderant non posse sufficere 5, majorisque examinis causam hanc indigere; in hocque ulterius lantum suum esse consilium, ut ad abbatiam meani, hoc est monasterium Sancli Dionysii, abbas meus, qui aderat, me reduceret ; ibique pluribus ac doclioribus personis convocatis, diligentiori examine quid super hoc faciendum esset statueretur. Assensit legatus huic novissimo consilio, et caeteri omnes. Inde mox legalus assurrexit, ut missam celebraret, antequam concilium intraret, et mihi per episcopum illum licentiam constitutam mandavit, revertendi scilicet ad monasterium nostrum, ibi expectaturo quod condictum6 fuerat. Tunc remuli mei, nihil se egisse cogitantes si extra diocesim suam hoc negotium ageretur, ubi videlicet judicium minime exercere valerent, qui scilicet de justitia minus confidebant, archiepiscopo persuaserunt hocsibi valde ignominiosum essesi ad aliam audientiam 8 causa hsec transferretur, et periculosum fieri, si sic evaderem. Et statim ad legatum concurrentes, ejus immutaverunt sententiam, et ad l:oc invitum perlraxerunt, ut librum sine ulla inquisitione damnaret, atque in conspectu omnium statim combureret, et me in alieno monasterio perenni clausura cohiberet0. Dicebantenim ad damnationem libelli satis hoc esse debere, quod nec romani pontificis, nec Ecclesiae aucloritate commendatum legere publice preesumpseram 10, atque ad transcribendum jam pluribus eum ipse pneslitissem; et hoc perutile futurum fidei christianae, si exemplo mei multorum similis pnesumptio " prarveniretur. Quia autem legatus ille minus quam necesse esset, litteralus fuerat, plurimum archiepiscopi consilio ulebatur ", sicut el archiepiscopus illorum. Quod quum carnotensis pnesensisset episcopus, statim machinamenla haec ad nie retulit, et me vehementer hortatus est, ut hoc tanto lenius tolerarem, quanto violentius agere eos omnibus patebat; atque hanc tam manifestae invidise violentiam eis plurimum obfuturam, et mihi profuturam non dubitarem ; nec de clausura monasterii ullatenus perturbarei, sciens profecto legatum ipsum, qui coactus hoc faciebat, post paucos dies,

1 Sic ABC ct MS. Amb. Sapiens Edd. — * Plurima - ' Curiam R.MS. —' lnclttderet RMS. — ,0 Non dubi

ipsiits verba sesquipedalia RMS. — 3 Fleclere RMS. — taveritnt RMS. — " Audacia RMS. —'* Sic ABC et MS.

* Conatur totis viribus RMS. — " jSquioris inserilur RMS. Amb. - Nitebatur Edit. Amb. — 6 lndictum RMS. —' Fore sibi dedecori perpetito RMS.

quum hinc recesserit, me penitus liberaturum. Et sic me ut potuit flentem flens

et ipse consolatus est.

ckr. x. Vocatus itaque statim acl concilium adfui, et sine ullo discussionis1 examine

l)e combu- 1 '

stioneipsiiis meipsum compulemnt propria manu librum memoratum meum in ignem projicere. Etsic combustus est, ut tamen quum nihil dicere viderentur, quidam de adversariis meis id submurmuravit', quod in libro scriptum deprehenderat solum Deum patrem8 omnipotentem esse. Quod quum legatus subinteilexisset, valde admirans ei respondit hoc nec de puerulo4 aliquo credi debere, quod adeo erraret, quum communis, inquit, fides et teneat et profiteatur tres omnipotenles esse. Quo audito Terricus quidam, scholarum magister, irriden> o subintulitillud Athanasii": « Et tamen non tres omnipotentes, sed unus omnipotens.» Quem quum episcopus suus increpare ccepisset, et reprimere quasi reum, qui in majestatem loqueretur, audacter ille restitit, et quasi Danielis verba commemorans, ait' : « Sic fatui filii Israel, non judicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis filium Israel. Reverlimini ad judicium, et de ipso judice judicate, qui talem judicem quasi ad instructionem fidei et correctioneni erroris1 instituistis, qui quum judicare deberet, ore se proprio condemnavit. Divina hodie misericordia innocentem patenter, sicut olim Susannam a falsis accusatoribus, liberate. » Tunc archiepiscopus assurgens, verbis, proutoportebat, commutatis, sententiam legati confirmavit, dicens: « Revera, domine , inquit, omnipotens pater, omnipotens filius, omnipotens spiritus sanctus. Et qui ab hoc dissentit, aperte devius est, nec est audiendus. Et modo si placet, bonum est ut frater ille fidem suam coram omnibus exponat, ut ipsa, prout oportet, vel approbetur, vel improbetur, atque corrigatur. » Quum autem ego ad profitendam et exponendam fidem meam assurgerem, ut quod sentiebam verbis propriis exprimerem, adversarii dixerunt non aliud mihi necessarium" esse, nisi ut symbolum Athanasii recitarem', quod quivis puer aeque facere posset. Ac ne ex ignorantia praetenderem excusationem, quasi qui verba illa in usu non haberem, scripturam ad legendum afferri fecerunt. Legi inter suspiria, singultus el Iacrymas, prout potui. Inde quasi reus et convictus abbatiSanctiMedardi10, qui aderat, traditus, ad claustrum ejus tanquam ad carcerem trahor; stalimque concilium solvitur. Abbas autem et monachi illius monasterii me sibi remansurum ulterius arbitrantes, summa exultatione susceperunt, et cum omni diligentia tractanles, consolari frustra nitebanlur. Deus qui judicas iequitatem, quanto tunc animi felle, quanta mentis amaritudine teipsum insanus" arguebam, te furibundus

1 Discursus RMS. — * Susurravit RMS. — ' Solum pa- ' Necessum MS. Amh. — • Proferrem RMS. - Vide trem Deum ABD —' Parvulo MS. Amb. — ' In Symbolo. not. xxxvr. -- " Sic ABD. - Infamis Edit. Amb. — * Daniel cap. xm, v. 48. — ' Errorum MS. Amb. —

accusabam', saepius repetens illam beali Antonii conquestionem *: « Jesu bone, ubi eras'? » Quanto autem dolore aestuarem, quanta erubescentia confunderer, quanta desperatione perturbarer4, sentire tunc potui, proferre' non possum. Conferebam cum his quae in corpore passus olim fueram, quanta nunc sustinerem; et omnium hominum me aestimabam miserrimum. Parvam illam ducebam proditionem in comparatione hujus injurise6, et longe amplius famae quam corporis detrimentum plangebam : quum ad illam ex aliqua7 culpa devenerim, ad hanc me tam patentem violentiam sincera intentio amorque fidei nostrae induxissent, quae me ad scribendum compulerant. Quum autem hoc tam crudeliter et inconsiderate factum omnes ad quos fama delatum est vehementer arguerent, singuli qui interfuerant a se culpam repellentes in alios transfundebant8 : adeo ut ipsi quoque aemuli noslri id consilio suo factum esse denegarent, et legatus coram omnibus invidiam Francorum super hoc maxime detestaretur. Qui statim poenitentia ductus post aliquos dies, quum ad tempus coactus satisfecisset illorum invidiae, me de alieno eductum monasterio ad proprium remisit; ubi fere quotquot erant olim jam, ut supra memini, infestos habebam; quum eorum vitae turpitudo et impudens conversatio* me suspectum penitus haberent10, quem" arguentem graviter sustinerent". Paucis autem elapsis mensibus, occasionem eis fortuna obtulit, qua me perdere molirentur. Fortuitu" namque mihi quadam die legenti occurrit qusedam Bedae sententia qua in expositione Actuum ApostoLorurn asserit Dionysium areopagitam Corinthiorum potius quam Atheniensium fuisse episcopum14. Quod valde eis contrarium videbatur, qui suum Dionysium esse illum areopagitam jactitant, quem ipsum atheniensem episcopum gesta ejus fuisse profitentur15. Quod quum reperissem, quibusdam circumstantium fratrum quasi jocando monstravi, testimonium scilicet illud Bedae, quod nobis objiciebatur. Illi vero valde indignati, dixerunt Bedam mendacissimum scriptorem, et se Hildonium16 abbatemsuum veriorem habere testem, qui pro hoc investigando Graeciam diu perlustravit, et rei veritate agnita, in gestis illius, quae conscripsit, hanc veraciter dubitationem removit". Unde quum unus eorum importuna interrogatione pulsaret, quid mibi super bac controversia, Bedae videlicet atque Hildonii, videretur, respondi, Bedae auctoritatem, cujus scripta universae Latinorum frequentant Ecclesiae18, graliorem mihi videri. Exquo illi vehementer accensi,

' Te furibundus accusabam desunl in codice B. — * Transferebanl RMS. — " Prava consuetudo RMS. —

* Querimoniam RMS. — 3 ln Vita Anlonii inler Vitas 10 Haberet D. — " Quod MS. Amb. — " Suslineret D. —

Patrum, opera et Btudio Heriberti Rosweydi, Anlwerpiae, " Forte enim RMS. — " Vide not. xxxvn. — " Con/iten

1028, in-fol., p. 39 — 4 Quantus rubor faciem occu- tur RMS.— " Sic e fide omnium fere istius slatis scripto

pavit! Quanta fuit animi perturbatio'. RMS. — * Verbis ruin. At in cudicibus et edilionibus, prauer Orellianani ,

non exprimere RMS. — • Parvi illam cestimavi perftdiam Huldonium legitur. — " Hoc veracmime dubium solvit

hac injuria infanda collocatam RMS. — ' Antiqua MS.— RMS. — " Univeria colil Latinorum Ecclesia RMS.

« ZurückWeiter »