Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Dr persocutio- clamare coepenint, nunc me palenter ostendisse, quod semper monasterium 'iotlrain.m '""d nostrum infestaverim, et quod nunc maxime toti regno derogaverim, ei ineum. videlicet honorem illum auferens, quo singulariter gloriaretur, quum eorum patronum areopagitam fuisse denegarem. Ego autem respondi, nec me hoc denegasse, nec multum curandum esse1, utrum ipse areopagita an aliunde ftierit, dummodo tantam apud Deum adeptus sit* coronam. Illi vero ad ahhatem statini concurrentes, quod mihi imposuerant3 nuntiaverunt. Qui lihenter hoc audivit, gaudens se occasionem aliquam adipisci qua me opprimeret, utpote qni quanto caeteris turpius vivebat, magis me verebatur. Tunc concilio suo congregato, et fratribus congregatis1, graviter mihi comminatus est, et se ad regem cum festinatione missurum dixit, ut de me vindictam sumeret, tanquam regni sui gloriain et coronam ei auferente; et me interim bene observare praecepit, donec me regi traderet. Ego autem ad regularem disciplinam, si quid deliquissem, frustra me offerebam. Tunc ego nequitiam eorum vehementer exhorrens, utpote qui tandiu5 tam adversam habuissem6 fortunam, penitus desperatus, quasi adversum me universus conjurasset mundus, quorumdam consensu fratrum mei miserantium, et quorumdam discipulorum nostrorum suffragio, nocte lalenter aufugi, atque ad terram comitis Theobaldi7 proximam, ubi antea in cella moratus fueram, abcessi. lpse quippe et mihi aliquantulum notus erat, el oppressionibus meis8 quas audierat admodum compatiebatur. Ibi autem in castro Privigni9 morari ccepi, in cella videlicet quadam trecensium monachorum, quoruni prior antea mihi familiaris extiterat, et valde10 dilexerat : qui valde in adventu meo gavisus, cum omni diligentia me procurabat. Accidit autem quadam die, ut ad ipsum castrum abbas noster ad prsedictum comitem pro quibusdam suis negotiis veniret. Quo cognito, accessi ad comitem cum priore illo, rogans eum quatenus pro me ipse intercederet ad abhatem nostrum, ut me absolveret, et licentiam daret vivendi monaslice ubicunque mihi competens locus occurreret. Ipse autem, et qui cum eo erant, in consilio rem posuerunt, responsuri comiti super hoc in ipsa die, ante quam recederent. Inito autem consilio, visum est eis me ad aliam abbatiam velle transire, et hoc suae dedecus immensum fore. Maximae namque gloriae sibi imputabant, quodad eos in conversione mea divertissem, quasi caeteris omnibus abbatiis contemptis; et nunc maximum sibi imminere dicehant opprobrium, si eis abjeclis, ad alios transmearem. Unde nullatenus vel me, vel comitem super hoc audierunt; imo mihi statim comminati sunt, quod nisi festinus redirem, me excommunicarent; et priori illi, ad

[ocr errors]

qtiem refugeram, modis omnibus interdixerunt ne me deinceps retiueret, nisi excommunicationis particeps esse sustineret. Quo audito, lam prior ipse quam ego valde anxiati fuimus'. Abbas autem in hac obstinatione' recedens, post paucos dies defunctus est3. Cui quum alius successisset4, conveni eum cum episcopo meldensi', ut mihi hoc quod a praedecessore ejus petieram, indulgeret. Cui reiquum nec ille primo acquiesceret, postea intervenientibus amicis quibusdam nostris, regem et consilium ejus super hoc compellavi; et sic quod volebani impetravi6. Stephanus quippe regis tunc dapifer7, vocato" in partem abbate et familiaribus ejus, qua?sivit ab eis cur me invilum relinere vellent, ex quo incurrere facile scandalum possent, et nullam utilitatemhabere; quum nullalenus vita mea et ipsorum convenire9 possent. Sciebam autem in hoc regii consilii sententiam esse, ut quo minus regularis abbatia illa esset, magis regi essel subjecla atque utilis, quanlum videlicet ad lucra temporalia; unde me facile regis et suorum assensum consequi credideram; sicque actum est. Sed ne glorationem10 suam quam de me habebat, monaslerium noslrum amitteret, concesserunt mihi ad quam vellem solitudinem transire, dummodo nullime abbatia? subjugarem"; hocque in praesentia regis et suorum utrinque assensum est et confirmatum. Ego itaque ad solitudinem quamdam, in trecensi pago, milii antea cognitam, meconluli, ibique a quibusdam terra mihi donata, assensu episcopi terne", oratorium quoddam in nomine sanctse Trinitatis13, ex calamis14 et culmo primum construxi, ubi cum quodam clerico nostro latitans, illud vere Domino poteram decantare : c Ecce elongavi fugiens, et mansi solitudine15. »

Quod quum cognovissent scholares16, coeperunt undique concurrere, et relictis civitatibus et castellis, solitudinem inhabitare, et pro amplis domibus, parva tabernacula sibi construere, et pro delicatis cibis, herbis agrestibus et pane cibario victitare, et pro mollibus stratis, culmum sibi et stramen comparare, et pro mensis, glebas erigere. Et vere eos priores philosophos imitari crederes, de quibus et Hieronymus in libro secundo Contra Jovinianurn his commemorat verbis : « Per " sensus, quasi per quasdam fenestras, vitiorum ad aiiimam introitus est. Non potest metropolis et arx mentis capi, nisi per portas iri uerit hostilis exercitus. Si circensibus quispiam delectatur, si athletarum certamine, si mobilitate histrionum , si formis mulierum, si splendore gemmarum, vestium, et cseteris hujusmodi, per oculorum fenestras animse capta libertas estr et impletur illud propheticum19: Mors intravit per fenestras nostras. Igitur

Toli dotore immersii RMS. — ■ Mente obdurata RMS. ,0 Victoriam RMS. — " Subjicerem RMS. — " Vidc

— * Vide not. Xl.4 Vide not. Xli. — • Vide not. Zlii not. Xliv. — " Vide not. Xlv. 14 Callis D. —

" Voti» meis ardentissimis obsecundavil RMS. — ' Vide '* Psalm. Liv, V. 8. — " Vide not. Xlvi. — " Quinquc

not. xuii. — * Citato RMS. — • Congruert MS. Amb. — inlerserilur ABD. — " Jerem. cap. n, y. 21.

quum per has portas, quasi quidam perturbationum cunei ad arcem nostrse mentis intraverint, ubi erit libertas? ubi fortitudo ejus? ubi de Deo cogitatio? Maxime quum tactus depingat sibi etiam prseteritas voluptales, et recordatione vitiorum cogat animam compati, et quodam modo exercere quod non agit. His igitur rationibus invitati, multiphilosophorum reliqueruntfrequentiasurbium et hortulos suburbanos, ubi ager irriguus, et arborum comae, et susurrus avium , fontis speculum, rivus murmurans, et multae oculorum auriumque illecebrae, ne per luxum et abundantiam copiarum, animae fortitudo mollesceret, et ejus pudicitia stupraretur. Inutile quippe est crebro videre per quae aliquando captus sis, et eorum te experimento committere quibus difficulter careas. Nam et Pythagoraei hujusmodi1 frequentiam declinantes, in solitudine et desertis locis habitare consueverant. Sed et ipse Plato, quum dives esset et torum ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret, ut posset vacare philosophiae elegit academiam villam, ab urbe procul non solum desertam, sed et pestilentem : ut cura et assiduilate morborum, libidinis impetus frangerentur , discipulique sui nullam aliain sentirent voluptatem nisi earum rerum quas discerent. Talem et filii prophetarum, Ehsseo adhaerentes, vilam referuntur duxisse*. De quibus ipse quoque Hieronymus, quasi de monachis illius temporis , ad Rusticum monachum, inter caetera ita scribit3 : « Filii prophetarum, quos monachos in Veteri legimus Testamento, aedificabant sibi casulas prope fluenta Jordanis, et turbis et urbibus derelictis, polenta et herbis agrestibus victitabant. » Tales discipuli nostri ibi super Arduzonem fluvium casulas suas aedificantes, eremitae magis quam scholares videbantur. Quanto autem illuc major scholarium erat confluentia, et quanto duriorem * in doctrina nostra vitam sustinebant, tanto amplius mihi cemuli aestimabant gloriosum, et sibi ignominiosum. Qui quum cuncta quae poterant5 in me egissent, omnia cooperari mihi in bonum dolebant; atque ita juxta illud Hieronymi, me procul ab urbibus, foro, litibus, lurbis remotum , sic quoque, ut Quintilianus ait6, latentem invenit invidia, quia7 apud semetipsos tacite conquerentes, et ingemiscentes, dicebant : Ecce mundus tolus post eum abiit, nihil persequendo profecimus : sed magis eum gloriosum9 effecimus. Extinguere nomen ejus studuimus, sed magis accendimus. Ecce in civitatibus omnia necessaria scholares ad manum habent, et civiles delicias contemnentes, ad solitudinis inopiam confluunt, et sponte miseri fiunt. Tunc autem pnecipue ad scholarum regimeri intolerabilis9 me compulit paupertas10, quum « fodere non valerem, et

' Sic Edit. et Cod. ABC. - CoenoUi D. — * Reg. IV, • Inslit. orat. XII, cap. vm, x. — ' Qui MS. Amb. — cap. vi.—'Epist.xcxv, ad Rusiicum, Opp. t IV,col.772. ' Clarum RMS. — ' Inscritur et ridicttla RMS. — In— * Severiorem RMS. — " Potuerant MS. Arab. — scruntur baec vcrba : Ingenii mater RMS.

mendicare eiubescerem1. » Ad artem itaque, quam noveram, recurrens2, pro labore manuum, ad officium linguse compulsus sum. Scbolares autem ultro mibi quadibet necessaria prceparabant3, tam in victu scilicet quam in vestitu vel cultura agrorum, seu in expensis a?difieiorum, ut nulla me scilicet a studio cura domestica retardarel*. Quum autem oratorium nostrum modicam eorum portionem capere non posset, necessario ipsum dilataverunt, et de lapidibus et lignis construenles melioraverunt'. Quod quum in nomine6 sanctae Dc Paracioii Trinitatis esset fundatum, ac postea dedicatum; quia tamen ibi profugus ac app ' jam 7 desperatus divinae gratia consolationis aliquantulum respirassem, in memoriam bujus beneficii, ipsum Paracletum8 nominavi. Quod multi audientes, non sine magna admiratione susceperunt, et nonnulli boc vehementer calumniati sunt9; dicentes non licere Spiritui sancto specialiter magis quam Deo patri ecclesiam aliquam assignari; sed vel soli filio, vel toti simul Trinitati, secundum anliquam consuetudinem. Ad quam nimirum calumniam hic eos error plurimum induxit10, quod inter paracletum et Spiritum paracletum nihil referre crederent, quum ipsa quoque Trinitas et quselibet in Trinitate persona, sicut Deus vel adjutor dicitur, ita et paracletus, id est consolator recte nuncupetur, juxta illud apostoli" : « Benedictus Deus et pater domini nostri Jesu Cbristi, pater misericordiarum, et Deus totius consolationis, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra. » Et secundum quod Veritas ait" : « Et alium paracletum dabit vobis. » Quid etiam impedit, quum omnis Ecclesia in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti pariter consecretur, nec sic eorum in aliquo possessio diversa", quod domus Domini non ita Patri, vel Spiritui sancto adscribatur, sicut Filio? Quis titulum ejus, cujus est ipsa domus, de fronte vestibuli radere praesumat1'? Aut quum se Filius in sacrificium Patri obtulerit, et secundum hoc in celebrationibus missarum specialiter ad Patrem orationes dirigantur, et hostise fiat immolatio; cur ejus praecipue altare esse non videatur, cui maxime supplicatio et sacrificium agitur? Nunquid rectius ejus cui immolatur, quam illius qui immolatur15, altare dicendum est16? An melius dominica? crucis, aut sepulcri, vel beati Michaelis, seu Joannis, aut Petri, aut alicujus sancti, qui nec ibi immolantur, nec eis immolatur, aut obsecrationes eis fiunt, altare quis esse confitebitur ? INimirum nec inter idolatras altaria vel templa aliquorum dicebantur, nisi quibus ipsi sacrificium atque obsequium impendere intendebant. Sed fortasse dicat aliquis, ideo Patri non esse vel ecclesias, vel altaria

4

' Luc.cap. xvi, v. 3.—*Revertens. - * Parabant.4 bn- tumcliis RMS — 10 Adegit RMS. — 11 Corinth. II, cap. i, pediret RMS.— * Incolaverunt MS. Amb. — * HonoreC ct v. 3 et 4.—'* Joan. cap. xiv, v. 16. — 13 Divua MS. Aml>. MS. Amb. — ' Sic ARD.- Tam Edit. —* / araclitum C cl — "idndentRMS.—«* Immolal D.-,0 Nunquid reclim.... MS. Amb.- * Hancob camam meplurimis affecerunt con- dicendum cst desunt in Cod. AC.

dedicanda, quod ejus aliquod festum1 non existit, quod specialeni ei solemnitatem tribuat. Sed haec profecto ratio ipsi boc-Trinitati aufert, et Spiritui sancto non aufert, quum ipse quoque Spiritus ex adventu suo propriam habeat Pentecostes solemnitatem, sicut filius ex suo Natalis sui festivitatem. Sicut enim filiusmissus est in mundum, ita et Spiritus sanctus in discipulos* propriamsibi vindicat solemnitatem. Cui eliam probabilius quam alicui aliarum personarum templum adscribendum videtur, si diligentius apostolicam attendamus3 auctoritatem, atque ipsius Spiritus operationem. Nulli enim trium personarum spirituale' templum specialiter adscribit apostolus, nisi Spiritui sancto. Non enim ita teniplum Palris, vel templum Filii dicit, sicut templum Spiritus sancti, in prima ad Corinthios ita scribens": « Qui adhaeret Domino, unus spiritus est.» Item : « An nescitis quia corpora vestra templum sunt Spiritus sancti, qui in vobis est, quem habetis a Deo, et non estis vestri?» Quis etiam divinorum sacramenta beneficiorum, quas in Ecclesia fiunt, operationi divinse gralise, qua Spiritus sanctus intelligitur, nesciat specialiter adscribi ? Ex aqua quippe et Spiritu sancto, in baptismo renascimur, et tunc primo quasi speciale templum Deo constituimur. In consummatione quoque septiformis Spiritus gralia traditur, qui1 bus ipsum Dei templum adornatur alque dedicatur. Quid ergo mirum, si ei personye cui specialiter spirituale templum apostolus tribuit, nos corporale assignemus? Aut cujuspersonserectius ecclesia esse dicitur, quam ejus cujus operationi cuncta quae in ecclesia ministrantur beneficia specialiter assignantur? Non tamen hoc ita conjicimus6, ut quum Paracletum primo nostrum vocaverimus oratorium, uni ipsum persona? nos dicasse fateamur; sed propter eam quam supra reddidimus causam, in memoriam scilicet nostrae consolationis, quanquam si illo quoque, quo creditur, modo id fecissemus, non esset1 rationi adversum, licet consuetudini incognitum. Cap. Xii. Hoc autem loco me corpore latilante, sed fama tunc maxime" universum nePquorom- mundum peramhulante, et illius poetici figmenti quod Echo dicitur 9 instar novorumUiapo- penilus recinente10, quod videlicet plurimum vocis habeal", sed nihil subest : ^'"'eum"1 n Prres aemuli, quum per se jam minus valerent, quosdam adversum me novos apostolos, quibus mundus plurimum credebat, excitaverunt; quorum alter regularium canonicorum vitam, alter monachorum se resuscitasse gloriabatur". Hi praedicando per mundum discurrentes, et me impudenter quantum poterant corrodentes, non modice" tam ecclesiasticis quibusdam quam secularibus po

' Sic MS. \mb -Factum Edit. Amh. * Discipiitii D. MS. Amb. — 8 Sic ABCD. - Mnxime deesl in cdilionibus.

— » CiiremiuRMS.— 'SicC. elMS.Amb.-Speria/cEdit. — *Ovid. Metam. III,v. 358 ctsq.-'° Relinente ABC.

Amb.—'Corinth. I. cap. vi.v.lTet 19,—"SicABC.-Co- ResonanteMS. Amb.-" Havet ABC. - " Vide not.xLvn.

gnovimnt B.-Agilamns MS. Amb.-CooiJomiu Edit.—' Est — " Modicum MS. Anib.

« ZurückWeiter »