Abbildungen der Seite
PDF
EPUB

Anus quoque in ejus contubernio. Studiosi ambo religionis, etsic ecclesise limen terentes, ut Zachariam et Elisabeth de evangelio crederes, nisi quod Joannes in medio non erat. » Cur denique a detractione sanctorum patrum se continent, quos frequenter legimus, vel etiam vidimus monasteria quoque feminarum constituere, atque eis ministrare; exemplo quidem septem diaconorum, quos pro se apostoli mensis et procurationi mulierum prsefecerunt1? Adeo namque sexus infirmior fortioris indiget auxilio, ut semper virum mulieri quasi caput praeesse apostolus statuat; in cujus etiam rei signo ipsam semper velatum habere caput pnccipit*. Unde non mediocriler miror consuetudines has in monasteriis dudum inolevisse, quod quemadmodum viris abbates, ita et feminis abbatissse prseponantur, et ejusdem regulse professione tam feminae quam viri se astringant, in qua tamen pleraque continentur quse a feminis tam prselatis quam subjectis nullatenus possunt adimpleri. In plerisque etiam locis, ordine perturbato naturali, ipsas abbalissas atque moniales clericis quoque ipsis, quibus subest populus, dominari conspicimus, et tanto facilius eos ad prava desideria inducere posse, quanto eis amplius habent prseesse, et jugum illud in eos gravissimum exercere. Quod satiricus ille considerans ait3:

Intolerabilius nihil est quam femina dives.

cAt. xv. Hoc ego ssepe apud me pertractando, quantum mihi liceret, sororibus illis providere, et earum curam agere disposueram , et quo me amplius revererentur, corporali quoque prsesentia eis invigilare, el sic etiam earum magis necessitudinibus subvenire1. Et quum me nunc frequentior ac major5 persecutio filiorum quam olim fratrum aftligeret, ad eas de aestu hujus tempestatis quasi ad quemdam tranquillitatis portum recurrerem, atque ibi aliquantulum respirarem, et qui in monachis nullum, aliquem saltem in' illis assequerer fructum; ac tanto id mihi fieret magis saluberrimum, quanto id earum infirmitati magis esset necessarium. Nunc autem ila me Satanas impedivit, ut ubi quiescere possim, aut etiam vivere, non inveniam, sed vagus et profugus, ad instar maledicti Cain7 ubique circumfierar : quem, ut supra memini, « foris pugnse, intus timores8 »incessanter cruciant, imo tam foris quam intus timores incessanter*, pugnse pariter et timores. Et multo periculosior et crebrior persecutio filiorum adversum me ssevit quam hostium. Istos quippe semper prsesentes habeo, et eorum insidias jugiter sustineo. Hostium violentiam in corporis mei periculum video, si a claustro prooedam. In claustro autem filiorum, id est monachorum mihi tanquam abbati,

1 Act. Apost.cap. VI. — * Corimh. I, cap. u, v. 5, — vior RMS. — ' In deesl D. — ' Genes. cap. iv. — * Juvenalis sat. vi, v. 459. — 4 Et sic etiam.... subvenire ' Corinth. II, cap. vn, v. 5. — * Perpetuo RMS. desunt in cditionibus, at leguntur in Cod. ABCD. —" Cru

hoc est patri, commissorum, tam violenta quam dolosa incessanler sustineo macliinamenta. O quoties veneno me perdere lentaverunt1! sicut et in beato factum est Benedicto*. Ac si haec ipsa causa, qua ille perversos deservit filios, ad hoc ipsum me patenter tanti patris adhortaretur exemplo, ne me certo videlicet opponens periculo, temerarius Dei tentator potius quam amator, imo mei ipsius peremptor invenirer. A talibus aulem eorum quotidianis insidiis quum mihi in administratione cibi vel potus quantum possem providerem, in ipso altaris sacrificio toxicare3 me moliti sunt, veneno scilicet calici immisso. Qui etiam quadam die quum Nanneti ad comitem in yegritudine sua visitandum venissem, hospitatum me ibi in domo cujusdam fratris mei carnalis, per ipsum qui in comitatu nostro erat famulum, veneno interficere machinati sunt, ubi videlicet me minus a tali machinatione providere crediderunt. Divinaautem dispositione tunc actum est4, ut dum cibum mihi apparatum non curarem, frater quidam ex raonachis quem mecum adduxeram, hoc cibo per ignorantiam usus, ibidem mortuus occumberet, et famulus ille qui hoc praesumpserat', tam conscientiae suae, quam testimonio ipsius rei perterritus, aufugeret. Ex tunc itaque manifesta omnibus eorum nequitia, patenter jam coepi eorum, prout poteram, insidias declinare6, et jam7 a conventu abbatiae me subtrahere, et in cellulis cum paucis habitare. Qui si me transiturum aliquo praesensissent, corruptos per pecuniam latrones in viis aut semitis, ut me interficerent, opponebant8. Dum autem in istis laborarem periculis, forte me die quadam , de nostra lapsum equitatura, manus Domini vehementer collisit, colli videlicet mei canalem confringens. Et multo me araplius haec fractura afflixit et debilitavit, quam prior plaga. Quandoque horum iudomitam rebellionem9 per excommunicationem coercens, quosdam eorum, quos magis formidabam, ad hoc compuli, ut fide sua seu sacramento publice mihi promitterent, se ulterius ab abbatia penitus recessuros, nec me amplius in aliquo inquietaturos!0. Qui publice et impudentissime tam fidem datam quam sacramenta facta violantes, tandem per auctorilatem romani pontificis Innocenlii, legato proprio ad hoc deslinato", in praesentia comitis et episcoporum, hoc ipsum jurare compulsi sunt. et pleraque alia. Nec sic adhuc quieverunt. Nuper autem quum illis, quos prsedixi, ejectis, ad conventum abbatise rediissem; et reliquis fratribus, quos minus suspicabar, me committerem, multo hos pejores quam illos reperi. Quos jam quidem non de veneno, sed de gladio in jugulum meum tractantes, cujusdam proceris terrae conductuw vix evasi. In quo etiam

' Summa arle conali sitnt RMS. - * S. Grcgorius, Dialog. * Vitare, Vel in cuniculos adversum agere RMS. — 7 Sic

lib. II, cap. in, Opp. Parisiis, 1"06 in-fol.. t.U, col. 21C. Vt.-Etiam Edit - ' Collocabant RMS. — • Pervicaciore»

5 Sic D. - Intoxic.are Edit. — * Deo autem aliter vi- animos RMS. — ,0 Perturbaturos RMS. — " Constitulo

>um RMS. — " Jam infandum ausits est facinus RMS. — RMS. — " Transl. gallica : « Et a painc leur cschapeyge adhuc laboro periculo, et quotidie quasi cervici meae gladiura imminentem suspicio, ut inter epulas vix respirem, sicut de illo legitur1 qui quum Dionysii tyranni potenliam8 alque opes conquisitas maximae imputaret beatitudini', filo latenter appensum super se gladium aspiciens *, quae terrenam potentiam felicitas consequatur edoctus est. Quod nunc quoque ipse de paupere monacho in abbatem promotus, incessanter5 experior, tanto scilicet miserior quanto ditior effectus; ut nostro etiam exemplo, eorum qui id sponte appetunt, ambitio refrenetur. Haec, dilectissime frater in Christo, et ex diutina conversatione8 familiarissime comes, de calamitatum mearum historia, in quibus quasi a cunabulis jugiter laboro, luae me desolationi atque injuriae illatae scripsisse sufficiat; ut, sicut in exordio praefatussum epistolae, oppressionem tuam7 in comparatione mearum, aut nullam8, aut modicam9 esse judices; et tanto eam10 patientius feras, quanto minorem" consideras, illud semper in consolationem assumens, quod membris suis de membris diaboli Dominus praedixit" : « Si me persecuti sunt, et vos persequentur. Si mundus vos odit, scitote quoniam rae priorem vobis odio habuit. Si de mundo fuisselis, mundtis quod suum erat diligeret. » Et : « Omnes, » inquit apostolus", « qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur.» Etalibi14: « Haud quaero hominibus placere. Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. » Et psalmista1": « Confusi sunt, » inquit, « quihominibus placent, quoniam Deus sprevit eos. » Quod diligenter beatus attendens" Hieronymus, eujus me praecipue in contumeliis detractionum haeredem conspicio, ad Nepotianum scribens ait11: « Si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem , Christi servus non essern. Desiil placere hominibus, et servus factus est Christi.» Idem ad Asellam de fictis amicis18: « Gratias ago Deo meo, quod dignus sim quem mundus oderit. » Et ad Heliodorum monachum19: « Erras, frater, erras si putas unquam christianum persecutionem non pati. Adversarius noster ttirn quam leo rugiens devorare qucerens circuit *, et tu pacem pulas ? Sedet in insidiii cum divitibus. » His itaque documentis atque exemplis animati, tanto securiuij ista toleremus, quanto injuriosius accidunt. Quae si non ad meritum nobis,| saltem ad purgationem aliquam proficere non dubitemus. Et quoniam omnia] divina dispositione" geruntur, in hoc se saltem quisque fidelium in omni pres-l

« par le conduit d'un baron dc la terre. » Dom. Gervaise nenter RMS. — * Diutino commercio RMS. — ' Tuas rei

autem ct Niceron conductu terrcc vertunt par un igout, adversas RMS. — 8 Sullas RMS. — * Modicas RMS. —*

male ut opinor, quamvis nunc etiam inter Sancti Gildasii 10 Eas RMS.—" Inferiores tecum reputes RMS. — " Joan^

rudcra secrctum c.illem lalere ferunt, per quem Abselar- cap.xv v. 20 el sq.—,s Timoth. cap.iu, v. IS, —14 Galat\

ilus efiugisse traditur. Cf. Remusat, 1. c., t. I, p. 137.- cap. l, v. 10.—15 Psalm. ui, v. C.— '* Observans HMS^

Auspicio maxime faustoRMS.— Legi D.-Cf. Tusc. Qumst. 11 Epist. xxxiv, Opp. t. IV, col. 304.— " Episl. xxvin,'

lib. V, cap. xxi. — * Potestatem MS. Amb. — 3 Summce Opp. t. IV, col. 67. — " Epist. v, Opp. t. IV, col. 8. —)

imnnlaret felicitati RMS. — ' Suspiciens D. — * Indesi- " Petri epist. i, cap. v, v. 8.—*' Dispensatione MS. Aml

sura consoletur, quod nihil inordinate fieri unquam summa Dei bonitas permittit, et quod quaecunque perverse fiunt, optimo fine ipse terminat. Unde et ei de omnibus recte dicilur1,/iat voluntas tua. Quanta denique diligentium Deum illa est ex auctoritate apostolica consolatio, qua? dicit* : « Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. » Quod diligenter ille sapientissimus attendebat, quum in Proverbih diceret': « Non contristabit justum quicquid ei acciderit. » Ex quo manifeste a justitia eos recedere demonstrat, quicunque pro aliquo suo gravamine his irascuntur, quae erga se divina dispensatione geri non dubitant; et se propriae voluntati magis quam divinae subjiciunt, et ei quod in verbis sonat, Jiat voluntas tua, desideriis occultis repugnant, divinae voluntati propriam anteponentes. Vale.

1 Maith. ca]'. Ti . Y. 10. — * Rom. cap. vm, v. ?8. — ■ Prov. cap. xn, v. 21.

ANDREyE QUERCETANI

TURONENSIS

NOTiE

AD HISTORIAM CALAMITATUM PETRl Abjelardi

( Ea qwa emendavimus aut addidimus uncit rocludunlur.)
Nota I, pag. 4.

Magistri Petri. — Sic aliquot nianuscripti codices quos vidimus. Nec omnino male meo judicio. Nara, ut Guillelmus Nangius ait, auctor hic: « Magister in dialectica insignis et celeberrimus » extitit. Unde et Petrus, abbas cluniacensis, de eo loquens in epistola ad Innocentium papam. « Magister Petrus, - inquit,« sapientiae vestfx, ut credo, optime notus, nuper e Francia veniens, per Cluniacum f ransitum fecit. » Item in epistola ad Heloissam Paracleti abbatissam: « Mitto etiam, sicut mandatis, magistri Petri absolutionem in charta scriptam et sigillatam. » Et necrologium vetus ecclesis Sancti Victoris parisiensis : « xi kal. maii obiit magister Petrus, etc. » Itemque paracletense calendarium : '(viii kal. januar. obiit Petrus cluniacensis abbas, cujus concessu habet ecclesia nostra corpus magistri nostri Petri. »

Nota II, pag 1.

Abmlardi. — Sed de hoc ejus cognomento non bene sibi constant veteres. Etenim sanctus Bernardus, Otho Frisingensis, Gaufridus, Robertus Autissiodorensis, et alii, Abailardum nominant, quem auctor chronici archiepiscoporum senonensium Abaulardum, canonicns turonensis anonymus Abaielardum, Vincentius Belvacensis Abelardum dicunt Nec major etiam inter scriptores gallicos convenientia. Siquidem Joannes Clopinellus Magdunensis, Philippo Pulchro regi coaHaneus, Abayelart appellat, quem alter incertus poeta qui scripsit anno 4377, Abulart, et calendarium paracletcum gallicum, Abaalan. Nos hac varietate non obstante, lectionem antiquorum codicum retinuimus, ct cum Guillelmo Nangio, Joanne canonico regalari Sancti Victoris, ac quibusdam aliis, Abwlardum vocavimus. [Hactenus Andreas Quercetanus. Noster quidem ipse in operibus suis se nominat : « Hoc vocabulum Abaelai-dus mihi ... collocatum est. » Vide Ouvrages ineditt d'Abe'lard, p. 242.

< TJt Abaelardus, quod raihi uni adhuc convenire arbitror. » Ibid., p. 480. Cognominis

autem originem sic tradit auctor anonymus, ap. Bern. Pez Thes. Anecdol. noviss., Aut;usts Vindelicorum, 4724 , in-fol., t. III, Dissert. Isagog., p. xxn : « Petrus, qui Abelardos, a plerisque Baiolardus dicitur, natione Anglicus, primum grammatica; et dialecticae, hinc divioitati operam dedit. Sed quum esset iuaestimandx subtilitatis, inauditae memoriae, capacitatis supra humanurn modum, auditor aliquando magistri Roscii, coepit eum cum exfestucatione quadam sensuum

« ZurückWeiter »