Abbildungen der Seite
PDF

ροντες oύ πoιoύσι στάσιν, ως ειπείν ολίγοι γάρ γίνονται προς πολλούς. Καθόλου μεν ούν περί πάσας τας πολιτείας αι αρχαι και ο αιτίαι των στάσεων και των μεταβολών τουτον έχουσι τον τρόπον.

8. Κινούσι δε τάς πολιτείας οτε μεν διά βίας, ότε δε δι' b απάτης· διά βίας μέν ή ευθύς εξ αρχής, ή ύστερον αναγκάζοντες και ° γαρ η απάτη διττή. Οτέ μεν γαρ εξαπατήσαντες το πρώτον εκόντων μεταβάλλουσι την πολιτείαν, είθ' ύστερον βία κατέχουσιν ακόντων· οίον επί των τετρακοσίων 4 τον δήμον εξηπάτησαν, φάσκοντες τον βασιλέα χρήματα παρέξειν προς τον πόλεμον τον προς Λακεδαιμονίους» ψευσάμενοι δε κατέχειν επειρώντο την πολιτείαν. Οτε δ' εξ αρχής τε πείσαντες και ύστερον πάλιν πεισθέντων εκόντων άρχουσιν αυτών. Απλώς μέν ούν περί πάσας τας πολιτείας εκ των ειρημένων συμβέβηκε γίνεσθαι τάς μεταβολάς 2.

ΙV. 1. Καθ' έκαστον δ' είδος πολιτείας εκ τούτων μερίζοντας f τα συμβαίνοντα δεί θεωρείν. Αι μεν ούν δημοκρατίαι μάλιστα μεταβάλλουσι δια την των δημαγωγών ασέλγειαν· τα μεν γαρ ιδία συκοφαντούντες τους τας

[ocr errors]

Telles sont en général toutes les causes à peu près et toutes les circonstances de désordre et de révolution dans les divers systèmes du gouvernement républicain.

Les révolutions procèdent tantôt par la violence, tantôt par la ruse. La violence peut agir tout d'abord et à l'improviste, ou ne venir que longtemps après ; car la ruse peut agir aussi de deux façons. D'abord, par des promesses mensongères, elle obtient l'assentiment du peuple à la révolution, et n'a recours que plus tard à la force pour la maintenir. A Athènes, les quatre cents trompèrent le peuple en lui" persuadant que le grand roi fournirait à l'Etat les moyens de continuer la guerre contre Sparte, et cette fraude leur ayant réussi, ils essayèrent de garder le pouvoir à leur profit. En second lieu, la seule persuasion suffit quelquefois à la ruse pour conserver la puissance comme elle lui a suffi pour l'acquérir.

Nous pouvons dire qu'en général toutes les causes que nous avons indiquées amènent des révolutions dans les États républicains. Recherchons maintenant à quelles espèces de républiques s'applique spécialement chacune d'elles.

Dans la démocratie , les révolutions naissent avant tout de la turbulence des démagogues. Dans les intérêts particuliers, ils contraignent par leurs dénonciations perpétuelles les riches eux-mêmes à se réunir pour conspirer : car la communauté de crainte rapproche les gens les plus ennemis : dans les intérêts généraux, c'est

ουσίας έχοντας και συστρέφουσιν αυτούς 1. συνάγει γαρ και τους εχθίστους ο κοινός φόβος: τα δε κοινή, το πλήθος επάγοντες και τούτο επί πολλών άν τις ίδοι γινόμενον 5 ούτω. • 2. Και γαρ εν Κω 2 ή δημοκρατία μετέβαλε πονηρών εγγενομένων δημαγωγών· οι γαρ γνώριμοι συνέστησαν. Και εν Ρόδο 5· μισθοφοράν τε γαρ ° οι δημαγωγοί επόριζον, και εκώλυον αποδιδόναι τα οφειλόμενα τοϊς τριηράρχους: οι δε διά τας επιφερομένας δίκας ηναγκάσθησαν συστάντες καταλύσαι τον δήμον. Κατελύθη δε και εν Ηρακλεία και ο δήμος μετά τον αποικισμός ευθύς διά τους δημαγωγούς: αδικούμενοι γάρ υπ' αυτών οι γνώριμοι εξέπιπτον· έπειτα αθροισθέντες οι 4 εκπίπτοντες και ° κατελθόντες κατέλυσαν τον δήμον.

3. Παραπλησίως δε και η εν Μεγάροις και κατελύθη δημοκρατία f• οι γαρ δημαγωγοί, ένα χρήματα έχωσι δημεύειν, εξέβαλον πολλούς των γνωρίμων· έως πολλούς εποίησαν τους φεύγοντας: οι δε κατιόντες ενίκησαν μαχόμενοι τον δήμον, και κατέστησαν την ολιγαρχίαν. Συνέβη δε ταυτόν και περί

[ocr errors]

S

Cs

la foule qu'ils poussent au soulèvement. On peut se convaincre que les choses se sont mille fois passées ainsi. A Cos, les excès des démagogues ont amené la chute de la démocratie, en forçant les principaux citoyens à se coaliser contre elle. A Rhodes, les démagogues, qui administraient les fonds destinés à la solde, empêchèrent de payer le prêt aux commandants des galères, qui pour se soustraire à leurs vexations juridiques, n'eurent d'autre ressource que de renverser le gouverment populaire. A Héractée, peu de temps après la colonisation, les démagogues eux-mêmes détruisirent la démocratie. Par leurs crimes ils avaient contraint les citoyens puissants à quitter la ville ; mais les exilés se réunirent, et revenant contre le peuple, ils lui arrachèrent toute sa puissance. La démocratie de Mégare fut anéantie de la même façon à peu près. Les démagogues, pour se créer de larges confiscations, firent bannir les principaux citoyens, et surent grossir en peu de temps le nombre des exilés, qui revinrent bientôt, et après avoir défait le peuple en bataille rangée, établirent un gouvernement oligarchique. Tel fut aussi, à Cumes, le sort de la démocratie, que renversa Thrasymaque.

L'observation des faits démontre que la marche la. plus habituelle des révolutions dans la démocratie est celle-ci : tantôt les démagogues, voulant se rendre agréa

L'événement dont il est ici question piade, 364 ans avant J. C. paraît appartenir à la première an- 5 Meyópors. Voir plus haut, dans née de la cent-quatrième olym- ce livre, chap. 11, S 6.

Κύμην επί της δημοκρατίας, ήν κατέλυσε Θρασύμαχος 4. Σχεδόν δε και επί των άλλων άν τις ίδοι θεωρών τας μεταβολάς τούτον εχούσας τον τρόπον. Οτε και μέν γάρ, ένα χαρίζωνται, αδικούντες τους γνωρίμους συνιστάσιν, ή τας ουσίας αναδάστους ο ποιoύντες ή τας προσόδους ταϊς λειτουργίαις: οτέ δε διαβάλλοντες, ίν' έχωσι δημεύειν τα κτήματα των πλουσίων.

4. Επί δε των αρχαίων, ότε γένοιτο ο αυτός δημαγωγός και στρατηγός, είς τυραννίδα μετέβαλλον 4. σχεδόν γαρ οι πλείστοι των αρχαίων τυράννων εκ δημαγωγών γεγόνασιν. Αίτιον δε του τότε μεν γίνεσθαι, νύν δε μή, ότι τότε μέν οι δημαγωγοί ήσαν εκ των στρατηγούντων· ου ? γάρ πω δεινοί ήσαν λέγειν· νύν δε της ρητορικής ηυξημένης οι δυνάμενοι λέγειν δημαγωγούσι μεν, δι' απείριαν δε τών πολεμικών ουκ επιτίθενται, πλήν ειε που βραχύ τι γέγονε τοιούτον. " 5. Εγίνοντο δε τυραννίδες πρότερον μάλλον ή νύν και διά το μεγάλας αρχάς εγχειρίζεσθαι τισιν, ώσπερ εν Μιλήτω και εκ της πρυτανείας πολλών γάρ ήν και μεγάλων κύριος

[ocr errors]

Kúpny. Aristote veut sans doute ? Cette observation sur l'imporparler de Cume en Æolide. (Voir tance des , talents militaires s'est, Tittmann Darstel. d. griech. Staats- depuis Aristote, vérifiée bien des verf., pag. 440, et Kortüm zur Gesch. fois. Cromwel et Napoléon, pour hellen Staatv., pag. 105 (Gættlig). ne citer que deux exemples, n'ont Voir aussi liv. II, chap. v, S 12.) pu usurper que parce qu'ils étaient

« ZurückWeiter »